Sự chuyển dịch về "chất"
Tính đến hết tháng 3/2026, bức tranh đầu tư công tại Việt Nam ghi nhận những tín hiệu khởi sắc chưa từng có. Theo dữ liệu mới nhất từ Bộ Tài chính, chi đầu tư phát triển trong Quý I đã trở thành điểm sáng rực rỡ nhất trong các khoản chi ngân sách nhà nước. Tổng giá trị giải ngân đạt xấp xỉ 110,3 nghìn tỷ đồng, tương ứng với mức tăng trưởng 44,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Nếu so sánh về giá trị tuyệt đối, con số này cao hơn cùng kỳ năm ngoái khoảng 30 nghìn tỷ đồng. Đây là một kết quả mang tính đột phá, bởi thông thường quý I luôn là giai đoạn "khởi động" chậm chạp do vướng mắc về thủ tục chuyển nguồn và hoàn thiện hồ sơ thầu. Tuy nhiên, trong năm 2026, quy luật này đã bị phá vỡ nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và việc triển khai sớm các danh mục dự án trọng điểm quốc gia.
Việc giải ngân đạt 11% kế hoạch năm mà Thủ tướng Chính phủ giao phó cho thấy một sự thay đổi về chất trong công tác điều hành. Thay vì dồn áp lực vào những tháng cuối năm, các bộ, ngành và địa phương đã chủ động "vượt rào" thủ tục để đưa dòng vốn vào thực địa ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.
Với mức tăng trưởng ấn tượng 44,6% so với cùng kỳ năm trước, giải ngân đầu tư công trong quý I/2026 khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc biến đầu tư công thành động lực tăng trưởng dẫn dắt nền kinh tế ngay từ những tháng đầu năm.
Quyết tâm phân bổ và sự chủ động của các địa phương
Sự khởi sắc của giải ngân đầu tư công bắt nguồn từ công tác phân bổ vốn sớm và chi tiết. Tính đến thời điểm này, tổng kế hoạch vốn đã được các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ chi tiết đạt mức kỷ lục 984,95 nghìn tỷ đồng.
Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều địa phương và đơn vị đã có những bước tiến dài trong việc cải cách thủ tục hành chính. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giám sát tiến độ dự án thời gian thực đã giúp các cấp lãnh đạo nắm bắt sát sao từng mét đường, từng khối bê tông trên công trường. Sự chủ động này không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ thi công mà còn tạo niềm tin cho các nhà thầu về việc thanh quyết toán kịp thời, tránh tình trạng nợ đọng vốn đầu tư.
Ông Nguyễn Văn Nam – Đại diện một doanh nghiệp xây dựng giao thông tại miền Bắc chia sẻ: "Trước đây, chúng tôi thường phải chờ đến quý II mới có thể bắt đầu thanh toán khối lượng hoàn thành. Tuy nhiên, năm 2026 này, dòng vốn về nhanh hơn dự kiến. Việc có sẵn nguồn tiền thanh toán giúp doanh nghiệp chủ động trong việc nhập vật tư thô, thuê nhân công và đảm bảo máy móc hoạt động 3 ca liên tục. Sự ổn định về vốn chính là động lực lớn nhất để chúng tôi cam kết vượt tiến độ dự án".
Dù con số tổng thể rất ấn tượng, nhưng bức tranh đầu tư công vẫn tồn tại những gam màu trầm cần xử lý. Theo báo cáo từ Bộ Tài chính tính đến ngày 09/04/2026, vẫn còn 14 bộ và 22 địa phương chưa hoàn thành việc phân bổ hết kế hoạch vốn được giao. Tổng số vốn còn tồn đọng, chưa chi tiết hóa xuống từng dự án là khoảng 41,6 nghìn tỷ đồng.
Nguyên nhân của tình trạng này chủ yếu nằm ở hai nút thắt chính:
Vướng mắc về thủ tục đầu tư: Một số dự án mới đang trong giai đoạn phê duyệt thiết kế kỹ thuật hoặc điều chỉnh tổng mức đầu tư do biến động giá vật liệu xây dựng toàn cầu.
Quá trình điều chuyển vốn: Một số đơn vị đang thực hiện rà soát để chuyển nguồn từ những dự án chậm tiến độ sang các công trình có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn, nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách.
Bộ Tài chính nhấn mạnh, số vốn 41,6 nghìn tỷ đồng này cần phải được "khơi thông" ngay trong tháng 4 để không làm lỡ nhịp đà tăng trưởng. Các địa phương còn chậm trễ cần quyết liệt hơn nữa trong việc giải quyết tranh chấp giải phóng mặt bằng – vốn là "túi mật" của mọi khó khăn trong đầu tư công.
Chị Lê Thu Hà – Một người dân sinh sống gần khu vực dự án đường vành đai tâm tư: "Chúng tôi rất mong mỏi các công trình hạ tầng sớm hoàn thiện. Đường xá hoàn thành ngày nào thì việc kinh doanh, buôn bán của người dân thuận tiện ngày đó. Nghe tin giải ngân vốn tăng mạnh, chúng tôi hy vọng các dự án không bị đình trệ vì thiếu tiền, để bộ mặt đô thị sớm thay đổi."
Giải pháp để duy trì "độ nóng" giải ngân
Để duy trì đà tăng trưởng 44,6% và hướng tới mục tiêu giải ngân trên 95% trong năm 2026, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần một giải pháp tổng lực. Trong đó, vai trò của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương là yếu tố tiên quyết.
Thứ nhất: Tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát trực tiếp tại hiện trường. Cần có cơ chế thưởng – phạt nghiêm minh đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án để xảy ra tình trạng "có tiền mà không tiêu được".
Thứ hai: Linh hoạt trong việc điều chuyển kế hoạch vốn. Đây là "van an toàn" để đảm bảo tổng mức giải ngân toàn quốc không bị ảnh hưởng bởi một vài mắt xích yếu.
Thứ ba: Đơn giản hóa hơn nữa quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước. Việc đẩy mạnh thanh toán qua dịch vụ công trực tuyến cần được thực hiện đồng bộ tại 100% các đơn vị thụ hưởng ngân sách.
Sự quyết liệt trong giải ngân vốn đầu tư công ngay từ quý I/2026 đã tạo ra một nền tảng vững chắc. Nếu duy trì được nhịp độ này, đầu tư công không chỉ đóng vai trò là "vốn mồi" mà còn là động lực chính để thúc đẩy các ngành công nghiệp phụ trợ, dịch vụ vận tải và tạo hàng triệu việc làm cho người lao động, thực hiện đúng tinh thần "đưa dòng vốn chảy vào thực địa, tạo ra giá trị thực cho xã hội".
Bình luận
0