Đà Nẵng: Quá tải thủ tục hành chính tại các xã phường

"Ma trận" công việc và trạng thái quá tải của bộ máy cơ sở

Hiện nay, tại nhiều địa phương, cán bộ cấp xã phường không chỉ là người thực thi công vụ mà còn phải đóng vai trò "đa năng" một cách cực đoan. Điển hình tại xã Đức Phú, thành phố Đà Nẵng một đơn vị hành chính đang gánh trên vai khối lượng công việc khổng lồ. Bộ phận Văn hóa - Xã hội tại đây chỉ có vỏn vẹn 07 nhân sự nhưng danh mục đầu việc lại tương đương với chức năng của 08 sở ngành cấp trên. Điều này tạo ra một "ma trận" văn bản chỉ đạo đổ về mỗi ngày. Mỗi cán bộ không chỉ giải quyết hồ sơ chuyên môn mà còn phải tham gia các ban chỉ đạo, tổ công tác và hàng loạt nhiệm vụ phát sinh gây tình trạng quá tải công việc.

Hệ quả tất yếu là tình trạng "đèn không tắt" tại trụ sở UBND xã, phường. Làm việc xuyên đêm, tận dụng cả ngày nghỉ cuối tuần đã không còn là hiện tượng nhất thời mà trở thành trạng thái hoạt động bình thường. Áp lực hồ sơ không chỉ đè nặng lên sức khỏe thể chất mà còn bào mòn tinh thần sáng tạo của đội ngũ công chức, khiến họ rơi vào vòng xoáy của sự bị động.

Quá tải thủ tục hành chính từ các "siêu đơn vị" sau sáp nhập

Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính là chủ trương đúng đắn nhằm tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, quá trình này lại đang bộc lộ những bất cập về quy mô quản trị. Xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng là minh chứng điển hình cho bài toán "quy mô lớn – nhân sự mỏng". Được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ 05 đơn vị cũ, Thăng An hiện quản lý hơn 80.000 dân – con số tương đương dân số của một huyện ở nhiều tỉnh thành khác. Thế nhưng, số lượng cán bộ vẫn được tính toán dựa trên khung định mức chung, chưa có sự đặc thù cho những "siêu đơn vị" này. 

Tại bộ phận một cửa, dù tinh thần thái độ của cán bộ được đánh giá cao, nhưng tình trạng quá tải vẫn khiến người dân phải chờ đợi hàng giờ đồng hồ. Cán bộ vừa phải thao tác trên phần mềm, vừa hướng dẫn trực tiếp cho những người dân chưa thuần thục công nghệ. Khi khối lượng công việc vượt ngưỡng chịu đựng của hạ tầng nhân sự, chất lượng phục vụ và sự hài lòng của người dân chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Có thể nói, điểm nghẽn này xuất phát từ những yếu tố như: phân cấp nhưng thiếu "phân nguồn"; yêu cầu chuyên môn hóa quá cao và sự chồng chéo trong quản trị văn bản. Tình trạng "một việc nhiều đầu mối" khiến cán bộ tốn quá nhiều thời gian cho các loại báo cáo, hội họp thay vì sâu sát địa bàn. Thời gian thực tế dành cho dân bị thu hẹp bởi những thủ tục hành chính mang tính hình thức.

Hệ quả xã hội và rủi ro tiềm ẩn

Nếu tình trạng quá tải kéo dài, hệ thống hành chính cơ sở sẽ đứng trước nguy cơ "đứt gãy". Cán bộ giỏi có xu hướng dịch chuyển sang khu vực tư để giảm áp lực, dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám trong khu vực công. Quan trọng hơn, khi cán bộ quá mệt mỏi, sai sót trong thực thi công vụ dễ xảy ra, gây ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân và uy tín của chính quyền. Do vậy, cần rà soát và cho phép các đơn vị hành chính có dân số đặc biệt đông hoặc khối lượng hồ sơ lớn được hưởng cơ chế nhân sự đặc thù, không nên áp dụng cứng nhắc một khung định mức chung.

Do vậy, Đà Nẵng cần thiết lập hệ thống liên thông văn bản thông minh, cắt bỏ các khâu báo cáo trung gian không cần thiết. Một chỉ đạo cần được số hóa để cán bộ cơ sở tiếp cận nhanh nhất và ít tốn nguồn lực báo cáo nhất. Cần xác định chuyển đổi số không chỉ là đưa hồ sơ lên mạng, mà là tự động hóa các quy trình đơn giản. Khi máy móc thay thế con người ở các khâu thủ tục lặp lại, cán bộ sẽ có thời gian để giải quyết những vấn đề phức tạp và lắng nghe dân hơn. Cần có chính sách phụ cấp tương xứng với cường độ lao động đặc biệt của cán bộ cơ sở. Đồng thời, cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm trong bối cảnh các quy định pháp luật còn chồng chéo. Xây dựng chính quyền "gần dân, sát dân" không chỉ là một khẩu hiệu. Đó phải là kết quả của một bộ máy vận hành trơn tru với nguồn lực đầy đủ. Giải tỏa áp lực cho cán bộ cơ sở chính là bước đi quan trọng nhất để củng cố niềm tin của nhân dân và đảm bảo sự phát triển bền vững của nền quản trị quốc gia.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html