Đà Nẵng: Phát triển kinh tế bền vững từ nguồn lợi rong mơ tự nhiên tại xã đảo Tam Hải

Nhộn nhịp nhịp sống bám biển mùa thu hoạch rong

Vào những ngày này, dọc theo dải đất miền Trung nói chung và tại xã đảo Tam Hải, thành phố Đà Nẵng nói riêng, nhịp sống của người dân địa phương trở nên nhộn nhịp và hối hả hơn bao giờ hết. Đây là thời điểm bắt đầu vụ thu hoạch rong mơ tự nhiên – một sản vật quý giá mà đại dương ban tặng cho vùng biển nơi đây. Dù chu kỳ khai thác chỉ kéo dài ngắn ngủi trong khoảng hai tháng mỗi năm, nhưng vụ mùa này đóng vai trò vô cùng quan trọng, trực tiếp mang lại nguồn thu nhập đáng kể, giúp cải thiện và nâng cao chất lượng đời sống cho hàng loạt hộ gia đình trên đảo.

Công việc khai thác rong mơ đòi hỏi sự cần mẫn và sức lao động bền bỉ. Ngay từ thời điểm hửng sáng, khi mặt trời chưa lên hẳn, khoảng 5 giờ sáng, nhiều ngư dân đã bắt đầu chuẩn bị phương tiện, bơi thúng hoặc lái ghe ra các bãi rạn ven biển. Quá trình thu hoạch diễn ra hoàn toàn thủ công. 

Người dân phải trực tiếp lặn xuống những khu vực có độ sâu dao động từ 3 đến 5 mét để vớt từng mảng rong mơ tự nhiên. Sau một buổi sáng làm việc vất vả, đến khoảng 9 giờ hoặc 9 giờ 30 phút, những chuyến ghe, chiếc thúng chở đầy ắp rong mơ tươi rói sẽ cập bến, kết thúc một ngày làm việc trên biển để chuyển tiếp sang công đoạn chế biến trên bờ.

Tại khu vực ven biển, hàng tấn rong biển tươi được vận chuyển lên bờ mỗi ngày. Quá trình xử lý sau thu hoạch cũng đòi hỏi sự tham gia của nhiều nhân lực trong gia đình. Ngư dân mang rong vào bờ để vợ con tiếp quản công việc rũ sạch nước, loại bỏ tạp chất và phơi khô dưới cái nắng gắt của mùa hè miền Trung. Nhờ sự phân công lao động nhịp nhàng này, hàng tấn rong tươi nhanh chóng được làm khô, đóng gói cẩn thận để chuẩn bị giao thương.

Giá trị kinh tế thiết thực từ sản vật rong mơ đại dương

Vụ thu hoạch rong mơ năm nay tại khu vực xã đảo Tam Hải được đánh giá là một vụ mùa thắng lợi khi điều kiện thời tiết thuận lợi giúp hệ thống rong mơ sinh trưởng và phát triển rất tốt, từ đó cho sản lượng thu hoạch cao hơn hẳn. Đây là tín hiệu vô cùng đáng mừng đối với bài toán sinh kế của người dân miền biển.

Hiệu quả kinh tế từ công việc vớt rong mơ được thể hiện qua những con số thu nhập hết sức ấn tượng so với mặt bằng lao động phổ thông. Với những ngư dân khai thác quy mô nhỏ bằng phương pháp thủ công quanh các rạn cạn trong vài giờ đồng hồ, mỗi chuyến đi có thể thu về cả tạ rong tươi, quy đổi ra mức thu nhập trung bình từ 600.000 đến 700.000 đồng/ngày. Đối với những hộ dân có sự đầu tư bài bản hơn về phương tiện như sử dụng ghe máy để vươn ra các khu vực xa hơn, sản lượng khai thác tăng cao, giúp họ có thể thu về mức lợi nhuận từ 2 đến 3 triệu đồng mỗi chuyến.

Tính trung bình, nếu hai vợ chồng cùng phối hợp thực hiện các công đoạn từ ra khơi khai thác đến phơi phóng, phân loại trên bờ, họ có thể bỏ túi khoảng 1,5 triệu đồng mỗi ngày sau khi đã trừ đi các khoản chi phí nhiên liệu và vận hành. Sản phẩm rong mơ sau khi phơi khô sẽ được các thương lái đến tận nơi thu mua với mức giá ổn định khoảng 7.000 đồng/kg. Mức giá này cùng với sản lượng dồi dào đã thực sự biến khoảng thời gian hai tháng hè trở thành "mùa vàng" của ngư dân xã đảo.

Khai thác có kiểm soát gắn với bảo vệ hệ sinh thái

Song song với bài toán kinh tế, vấn đề cốt lõi tạo nên sự thành công của mô hình khai thác rong mơ tại địa phương chính là ý thức tuân thủ kỷ luật mùa vụ và bảo vệ môi trường biển. Xã đảo Tam Hải vốn được biết đến là một trong những vựa rong mơ tự nhiên lớn và nổi tiếng bậc nhất chạy dọc theo bờ biển miền Trung. Để giữ gìn được vị thế này, yếu tố phát triển bền vững luôn được đặt lên hàng đầu.

Khác với các hình thức khai thác thủy hải sản tự do có nguy cơ làm cạn kiệt tài nguyên, hoạt động khai thác rong mơ tại đây được người dân tự giác kiểm soát rất chặt chẽ về mặt thời gian. Dù rong mơ có thể xuất hiện sớm, nhưng ngư dân tuyệt đối không tiến hành thu hoạch trước thời hạn. Cụ thể, vụ khai thác luôn được ấn định bắt đầu từ ngày 15 tháng 5 dương lịch hàng năm.

Khoảng thời gian trì hoãn này mang ý nghĩa sinh thái cực kỳ to lớn, bởi đây chính là thời kỳ sinh sản của nhiều loài cá và sinh vật biển ven bờ. Những thảm rong mơ dưới đáy biển không chỉ là nguồn lợi kinh tế của con người mà trước hết, chúng là môi trường sống, là bãi đáp và là nơi trú ngụ, sinh sản an toàn cho hàng vạn sinh vật biển. Việc người dân kiên quyết không khai thác sớm và tuyệt đối không áp dụng các biện pháp tận diệt chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ hệ sinh thái biển.

Sự hài hòa giữa lợi ích kinh tế trước mắt và mục tiêu bảo tồn dài hạn đã chứng minh tính đúng đắn trong tư duy phát triển kinh tế biển của người dân nơi đây. Quản lý tốt thời gian thu hoạch, phương pháp thu hoạch thủ công không xâm hại nền đáy, cùng ý thức gìn giữ môi trường của từng cá nhân đã giúp cho các bãi rong mơ tại Tam Hải có thời gian phục hồi, phát triển ổn định qua từng năm.

Việc khai thác có kiểm soát, tuân thủ đúng quy luật tự nhiên không chỉ giúp bảo tồn nguồn lợi cho thế hệ mai sau, duy trì sự đa dạng sinh học của vùng biển ven bờ, mà còn đảm bảo hàng năm tiếp tục đem lại nguồn thu nhập bền vững, đáng kể cho cộng đồng dân cư trên đảo. Đây có thể xem là một mô hình điểm về phát triển kinh tế sinh thái biển, một bài học sinh động về việc con người biết cách nhận lấy món quà của đại dương bằng thái độ trân trọng và đầy trách nhiệm.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html