Lý Sơn, hòn đảo di sản địa chất, đang thu hút khách bằng các tour trải nghiệm sâu và mạo hiểm.

 Sức hút từ tour mạo hiểm và tăng 40% chi tiêu nhờ trải nghiệm chuyên biệt

Thời gian qua, Lý Sơn đã chuyển dịch chiến lược khỏi du lịch đại trà, tập trung vào các tour trải nghiệm sâu có giá trị cao hơn. Các sản phẩm mới như Tour Địa chất khám phá miệng núi lửa Giếng Tiền, Chùa Hang, vách đá trầm tích và Tour Phiêu lưu/Lặn ngắm san hô, khám phá đảo Bé bằng thuyền thúng, đã thu hút mạnh nhóm Khách trẻ và Khách quốc tế có chi tiêu cao.

Sự chuyển dịch này mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Khách tham gia tour trải nghiệm sâu (lặn, tour địa chất có hướng dẫn viên chuyên biệt) có mức chi tiêu trung bình cao hơn khoảng 30-40% so với Khách tham quan truyền thống. Khoản chi tiêu này tập trung vào thiết bị lặn chuyên dụng, chi phí hướng dẫn viên địa chất và vận tải chuyên dụng.

Đại diện một công ty tổ chức tour lặn biển tại Lý Sơn, ông Nguyễn Tịnh Ngọc chia sẻ: "Khách của chúng tôi không chỉ muốn xem, họ muốn hiểu về lịch sử hình thành đảo, về san hô. Chúng tôi buộc phải thuê các chuyên gia địa chất và hướng dẫn viên địa phương am hiểu sâu sắc. Điều này làm tăng giá tour nhưng Khách hàng chấp nhận vì giá trị trải nghiệm khác biệt, không thể tìm thấy ở bất kỳ bãi biển nào khác". 

Một điểm cộng trong mô hình Lý Sơn là lợi ích kinh tế được phân bổ trực tiếp về cho cộng đồng. Việc ưu tiên sử dụng người dân địa phương làm hướng dẫn viên tour địa chất và lặn biển, cùng với dịch vụ homestay, ăn uống do gia đình tự kinh doanh, đã tạo động lực mạnh mẽ để người dân tham gia bảo tồn.

Bài toán cấp bách: Cân bằng "Dấu chân Địa chất" và chống chọi với khai thác nóng

Tuy nhiên, sự thành công bước đầu của du lịch Lý Sơn cũng đi kèm với thách thức lớn về tính bền vững, đặc biệt là sự giao thoa giữa khai thác và bảo tồn. Sự gia tăng nhanh chóng của Khách du lịch vẫn gây áp lực lớn lên hệ thống xử lý rác thải và nguồn nước ngọt trên đảo, đặc biệt tại đảo Bé. Rác thải nhựa và việc neo đậu tàu thuyền thiếu kiểm soát đã gây hại đáng kể cho rạn san hô. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở hạ tầng thiếu kiểm soát cũng tiềm ẩn nguy cơ phá hủy các cấu trúc địa chất quý hiếm, vốn là tài sản cốt lõi của đảo.

Để giải quyết bài toán này, Lý Sơn đã và đang triển khai các chiến lược bảo tồn tích cực. Nhiều dự án phục hồi rạn san hô đang được tiến hành, đồng thời cấm hoặc kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động đánh bắt hải sản tại các khu vực nhạy cảm. Các doanh nghiệp lặn biển buộc phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt về số lượng Khách mỗi lần lặn và không được chạm vào san hô. Chính quyền địa phương cũng áp dụng các quy định chặt chẽ hơn về cấp phép xây dựng, đảm bảo không phá vỡ cảnh quan và cấu trúc địa chất.

PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản nhận định: "Lý Sơn là bài học về việc khai thác 'thông minh' giá trị địa chất. Tuy nhiên, khai thác phải gắn liền với bảo tồn tuyệt đối. Cần xây dựng một 'Dấu chân Địa chất' cho du khách, giới hạn nghiêm ngặt tải trọng tại các điểm nhạy cảm như miệng núi lửa hay vách đá. Nếu Lý Sơn không giữ được sự nguyên vẹn của di sản địa chất, nó sẽ mất đi giá trị kinh tế độc đáo của mình và trở thành một bãi biển bình thường".

Lý Sơn đang đi đúng hướng khi biến di sản địa chất độc đáo thành nguồn lực kinh tế biển. Tuy nhiên, để duy trì vị thế là điểm đến trải nghiệm sâu và bền vững, việc quản lý tải trọng du lịch, kiểm soát rác thải và bảo tồn nguyên vẹn các cấu trúc địa chất phải là ưu tiên hàng đầu, tránh đi vào vết xe đổ của du lịch đại trà và đảm bảo Di sản thực sự trở thành tài sản kinh tế bền vững./.