Trước kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam về việc chỉ đạp ga ở mức trung bình khi kiểm định khí thải xe diesel đời cũ, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng đề xuất này xuất phát từ sự nhầm lẫn giữa hai trạng thái vận hành: có tải và không tải.

Theo Hiệp hội, với xe diesel thế hệ cũ, chỉ nên đạp ga ở mức khoảng một nửa hành trình, tương đương 2.000-3.000 vòng/phút – mức phổ biến khi lưu thông – nhằm tránh nguy cơ hư hỏng động cơ do chất lượng xe không còn tốt.

Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm lý giải rằng khi xe vận hành thực tế (có tải), dù người lái chỉ đạp ga một phần, hệ thống vẫn phải tăng lượng nhiên liệu để vượt lực cản, đặc biệt khi chở nặng hoặc leo dốc, từ đó phát sinh nhiều khí thải hơn.

Ngược lại, trong điều kiện kiểm định (không tải), động cơ không chịu lực cản nên chỉ cần lượng nhiên liệu nhỏ cũng có thể đạt mức 2.000-3.000 vòng/phút, khiến khí thải “sạch” hơn so với thực tế vận hành. Vì vậy, nếu chỉ kiểm tra ở mức ga trung bình sẽ không phản ánh đúng tình trạng phát thải của xe.

Cơ quan này nhấn mạnh mục tiêu kiểm định là phát hiện các lỗi kỹ thuật, bao gồm cả thời điểm động cơ phát thải cao nhất. Nếu không kiểm tra ở mức ga tối đa, hệ thống bơm cao áp sẽ không hoạt động ở trạng thái cung cấp nhiên liệu lớn nhất, dẫn đến kết quả thiếu chính xác.

Ngoài ra, việc kiểm tra ở dải vòng tua thấp có thể khiến nhiều phương tiện gặp lỗi ở kim phun hoặc bơm cao áp không bị phát hiện, làm sai lệch kết quả và ảnh hưởng đến mục tiêu bảo vệ môi trường theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng.

Liên quan đến lo ngại xe diesel đời cũ không có cơ chế giới hạn vòng tua, Cục Đăng kiểm cho biết nhận định này chưa chính xác. Theo đó, mọi động cơ diesel đều được trang bị bộ điều tốc (governor), có chức năng tự động điều chỉnh và cắt giảm nhiên liệu khi đạt ngưỡng vòng tua tối đa, đảm bảo an toàn theo thiết kế.

Về việc yêu cầu chủ xe ký cam kết khi kiểm định khí thải, cơ quan này cho biết đây không phải quy định bắt buộc mà chỉ mang tính tự nguyện, áp dụng tạm thời trong trường hợp chưa có đủ dữ liệu đối chiếu về giới hạn vòng tua từ nhà sản xuất. Nếu phát hiện động cơ vượt ngưỡng thiết kế, đăng kiểm viên sẽ từ chối kiểm định, kể cả khi chủ xe ký cam kết.

Từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước đã áp dụng quy trình kiểm định khí thải nghiêm ngặt hơn theo lộ trình mới, trong đó nhiều phương tiện, đặc biệt là ôtô diesel, phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn.