Chuỗi cung ứng cà phê thích ứng quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu

Chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng cà phê

Theo Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu, cà phê xuất khẩu vào thị trường châu Âu phải chứng minh không được sản xuất trên diện tích đất bị phá rừng sau ngày 31/12/2020. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp xuất khẩu phải có khả năng xác định nguồn gốc sản phẩm, trong đó có thông tin về khu vực, lô đất nơi cà phê được sản xuất. Đây là yêu cầu đặt ra những nhiệm vụ mới đối với toàn bộ chuỗi cung ứng cà phê, từ vùng sản xuất, nông hộ, đại lý thu mua đến doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. 

Tại Lâm Đồng, địa phương có trên 328.000 ha cà phê, việc thu thập và chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng đang được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đáp ứng yêu cầu của thị trường châu Âu. Thực tế sản xuất cà phê lâu nay chủ yếu dựa trên các nông hộ có quy mô nhỏ, diện tích phân tán. Vì vậy, việc xác định chính xác từng khu vực sản xuất, thu thập thông tin và kết nối dữ liệu đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể trong chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng, nếu mỗi doanh nghiệp tự xây dựng cơ sở dữ liệu đối với toàn bộ vùng nguyên liệu thu mua thì khó tránh khỏi tình trạng chồng chéo và phát sinh thêm chi phí.

Ông Bùi Đức Hào, Công ty TNHH Tuấn Lộc Commodities, tỉnh Lâm Đồng, cho biết doanh nghiệp mong muốn được tiếp cận các thông tin nền tảng như dữ liệu rừng, quy hoạch sử dụng đất, bản đồ thửa đất để có cơ sở khảo sát, thu thập thông tin tại từng vườn cà phê và xây dựng hồ sơ đáp ứng yêu cầu. Việc có một hệ thống dữ liệu nền thống nhất vì vậy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xác định nguồn gốc và chứng minh tính tuân thủ của sản phẩm.

Trong hai năm qua, tỉnh Lâm Đồng đã thí điểm hai công cụ phục vụ quá trình này. Một là công cụ khảo sát, xây dựng dữ liệu vùng trồng, hai là công cụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm cà phê từ nông hộ đến các đại lý thu mua tại địa phương. Theo ông Nguyễn Chí Phúc, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, để triển khai hiệu quả, các bên liên quan gồm cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, các đơn vị hỗ trợ và nông dân cần cùng tham gia vào quá trình xây dựng hệ thống dữ liệu.

Xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu trong chuỗi cung ứng cà phê

Mục tiêu của Lâm Đồng là đến cuối năm 2026 thu thập đầy đủ dữ liệu đối với khoảng 180.000 ha cà phê, qua đó tạo cơ sở đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu. Cùng với việc thu thập dữ liệu, địa phương cũng đang hướng tới thống nhất cơ chế quản lý và chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng. Đây là khâu cần thiết bởi thông tin về vùng trồng không chỉ phục vụ cơ quan quản lý mà còn liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu.

Theo TS Trương Tất Đơ, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc nhanh chóng thu thập dữ liệu thông tin về các lô trồng là cần thiết, bởi đây là nguồn thông tin cung cấp cho nhà cung ứng để thực hiện báo cáo thẩm định và chứng minh sản phẩm hàng hóa tuân thủ các quy định.

Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu sang châu Âu hơn 600.000 tấn cà phê, đạt 3,63 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước. Với quy mô này, việc chuẩn bị dữ liệu và hoàn thiện cơ chế truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng duy trì hoạt động xuất khẩu cà phê vào thị trường châu Âu.

Đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu không chỉ là yêu cầu đối với riêng doanh nghiệp xuất khẩu. Đây là quá trình cần được triển khai xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ vùng trồng, nông hộ, khâu thu mua đến chế biến và xuất khẩu. Việc chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin sẽ là cơ sở để ngành cà phê Việt Nam chủ động đáp ứng yêu cầu của thị trường châu Âu từ năm 2027.

Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html