Du lịch Xanh: Xu hướng bắt buộc và áp lực minh bạch từ thị trường quốc tế

Sự quan tâm của du khách quốc tế đối với tác động của chuyến đi lên môi trường đã buộc các doanh nghiệp phải "xanh hóa" dịch vụ, áp dụng các tiêu chuẩn như của GSTC (Hội đồng Du lịch Bền vững Toàn cầu). Sự minh bạch về tiêu chí xanh đã trở thành yếu tố quyết định đặt chỗ, không còn là tiện ích cộng thêm. Đại diện một khu nghỉ dưỡng sinh thái tại Côn Đảo chia sẻ: "Khách du lịch châu Âu của chúng tôi thường hỏi rõ về hệ thống năng lượng mặt trời và việc xử lý nước thải trước khi đặt phòng. Nếu khu nghỉ dưỡng không có sự minh bạch về tiêu chí xanh, họ sẽ chọn nơi khác, bất chấp sự chênh lệch về giá".

Checklist 7 Tiêu chí "Sống Xanh": Hành động vì di sản và cộng đồng

Để thực hành Du lịch Xanh một cách hiệu quả và có trách nhiệm, du khách cần tuân thủ 7 tiêu chí cốt lõi:

Hành động đầu tiên và thiết thực nhất là Không rác thải nhựa (Zero Single-Use Plastic). Du khách cần mang theo bình nước cá nhân, hộp đựng thức ăn và túi vải, đồng thời ưu tiên các cơ sở lưu trú cấm hoàn toàn hoặc có hệ thống quản lý rác thải nhựa hiệu quả để giảm thiểu lượng rác thải ra môi trường biển và đất liền.

Tiếp theo là Sử dụng dịch vụ bản địa và Tôn trọng Văn hóa và Phong tục. Du khách cần ưu tiên lựa chọn các homestay, nhà hàng, hướng dẫn viên thuộc sở hữu và điều hành bởi người dân địa phương, với mục tiêu đảm bảo ít nhất 50% chi tiêu tại điểm đến quay trở lại cộng đồng, giúp giảm nghèo và tạo sinh kế bền vững. Song song đó, việc nghiên cứu và tuân thủ các quy tắc ứng xử tại di tích, đền chùa (trang phục, giữ yên tĩnh) và hỏi ý kiến trước khi chụp ảnh người dân địa phương là hành vi không thể thiếu.

Các tiêu chí liên quan đến môi trường bao gồm Bảo tồn Năng lượng/Nước (hạn chế sử dụng điều hòa, rút thẻ phòng khi ra ngoài), Ẩm thực Trách nhiệm (ưu tiên các nhà hàng sử dụng nguyên liệu hữu cơ, theo mùa, tránh các món ăn từ động vật hoang dã) và Giảm thiểu Dấu chân Carbon (lựa chọn các chuyến bay thẳng, lưu trú dài ngày tại một điểm). Cuối cùng, việc Hỗ trợ Bảo tồn Di sản thông qua việc mua vé tham quan và tham gia các tour trải nghiệm do cộng đồng tổ chức là cách du khách đóng góp trực tiếp vào công tác trùng tu và duy trì văn hóa.

Trách nhiệm hai chiều: Du khách là "người tiêu dùng thông minh" để bảo vệ di sản

Việc tuân thủ checklist 7 tiêu chí không chỉ là hành vi cá nhân mà còn là công cụ hữu hiệu để kiểm soát và bảo tồn di sản, môi trường. Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm, Hội An, là ví dụ điển hình về việc cấm tuyệt đối túi ni lông từ năm 2009, cho thấy chính sách môi trường hiệu quả có thể được thực thi. Các Vườn Quốc gia như Phong Nha – Kẻ Bàng hay Cát Tiên đang áp dụng mô hình du lịch sinh thái có kiểm soát, giới hạn lượng khách và bắt buộc du khách đi cùng hướng dẫn viên bản địa, nhằm đảm bảo sự tôn trọng hệ sinh thái và chuyển lợi ích trực tiếp về cho người dân địa phương.

PGS.TS Phạm Trung Lương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch khẳng định: "Du lịch Xanh phải là trách nhiệm hai chiều. Chính quyền và doanh nghiệp phải cung cấp dịch vụ xanh, nhưng du khách phải là người 'tiêu dùng thông minh'. Bằng cách tuân thủ 7 tiêu chí sống xanh, du khách đang dùng 'phiếu bầu' của mình để chọn lựa và bảo vệ các điểm đến di sản, buộc cả hệ thống phải hoạt động bền vững hơn. Nếu không, không sớm thì muộn, chúng ta sẽ mất đi những di sản đó do sự khai thác quá mức".

Du lịch Xanh 2026 là câu chuyện về hành động cụ thể. Bằng việc tuân thủ 7 tiêu chí sống xanh này, mỗi du khách sẽ trở thành một "đại sứ môi trường", đảm bảo các di sản văn hóa, lịch sử và tự nhiên của Việt Nam được bảo tồn cho thế hệ tương lai./.