Thách thức từ mâm cỗ tết truyền thống

Mâm cỗ Tết Việt Nam vốn đặc trưng bởi các món ăn giàu năng lượng và chỉ số đường huyết (GI) cao như bánh chưng, bánh tét, xôi gấc và các loại thực phẩm chế biến sẵn. 

Đối với người bệnh tiểu đường, việc tiêu thụ quá mức tinh bột tinh chế và đồ ngọt không chỉ khiến đường huyết tăng vọt ngay tức thì mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm toan ceton hay các biến chứng tim mạch cấp tính. 

Bên cạnh đó, thói quen ăn uống không đúng giờ giấc trong những ngày lễ cũng làm xáo trộn nhịp sinh học và hiệu quả của các loại thuốc điều trị.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến nghị: "Người bệnh không nhất thiết phải kiêng khem tuyệt đối mọi món ăn truyền thống, nhưng cần hiểu rõ quy tắc thay thế và kiểm soát định lượng. Một miếng bánh chưng nhỏ tương đương với một bát cơm trắng, do đó nếu đã ăn bánh chưng, người bệnh cần chủ động cắt giảm phần cơm hoặc xôi tương ứng trong bữa ăn đó".

Nguyên tắc đĩa ăn và thứ tự thưởng thức món ăn

Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người bệnh nên áp dụng quy tắc "đĩa ăn chuẩn": ưu tiên 1/2 đĩa là rau xanh và chất xơ, 1/4 là đạm (thịt nạc, cá, đậu phụ) và 1/4 còn lại dành cho tinh bột. 

Một bí quyết quan trọng được các bác sĩ tư vấn chính là thay đổi thứ tự ăn: nên bắt đầu bữa tiệc bằng một bát canh rau hoặc rau luộc trước, sau đó mới đến thức ăn mặn và cuối cùng là tinh bột. Cách ăn này giúp lớp chất xơ bao phủ niêm mạc ruột, làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.

Ngoài ra, người bệnh cần đặc biệt thận trọng với các loại nước ngọt, bia rượu và mứt Tết. Những thực phẩm này chứa lượng đường hấp thu nhanh cực lớn. Thay vì uống nước giải khát có gas, người bệnh có thể lựa chọn nước lọc, trà xanh hoặc các loại nước ép rau củ không đường để đảm bảo thanh lọc cơ thể và không gây áp lực lên tuyến tụy.

Duy trì lối sống năng động giữa những ngày vui

Bên cạnh chế độ ăn, việc duy trì vận động thể lực là "chìa khóa vàng" giúp tiêu hao năng lượng thừa và hỗ trợ insulin hoạt động hiệu quả hơn. Thay vì ngồi quá lâu bên bàn tiệc hoặc xem tivi, người bệnh nên dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để đi bộ, dọn dẹp nhà cửa hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời cùng gia đình. 

Việc kiểm tra đường huyết định kỳ tại nhà cũng cần được thực hiện nghiêm túc hơn thường ngày để kịp thời điều chỉnh thực đơn khi có dấu hiệu bất thường.

Tết là dịp để nghỉ ngơi và sum họp, nhưng với người bệnh tiểu đường, sự kỷ luật trong ăn uống chính là món quà sức khỏe quý giá nhất dành cho bản thân và gia đình. Bằng cách lắng nghe cơ thể và tuân thủ các nguyên tắc dinh dưỡng khoa học, người bệnh hoàn toàn có thể đón một mùa xuân an lành, trọn vẹn mà vẫn kiểm soát tốt căn bệnh mạn tính của mình./.