Hậu duệ của "ngự miêu" và sứ mệnh bảo vệ báu vật triều đình

Mèo đã gắn bó với Tử Cấm Thành từ khi công trình này được hoàn thành vào thời nhà Minh và tiếp tục duy trì vị thế dưới thời nhà Thanh. Trong lịch sử cung đình Trung Hoa, mèo không chỉ là vật nuôi mà còn là biểu tượng của sự tỉnh thức và trấn tà. 

Nhiều vị hoàng đế như Minh Tuyên Đức Đế từng say mê vẽ mèo, hay Gia Tĩnh Đế thậm chí còn phong tước vị và chôn cất mèo bằng quan tài vàng. 

Dưới thời nhà Thanh, Từ Hy Thái hậu cũng nổi tiếng với việc nuôi hàng chục chú mèo trong điện riêng, lập ra bộ phận quản lý chuyên biệt để chăm sóc chúng. Sau khi chế độ quân chủ sụp đổ năm 1912, những con mèo này vẫn ở lại, sinh sôi qua nhiều thế hệ và trở thành những "cư dân" lâu đời nhất của Cố Cung.

Lý do quan trọng nhất khiến "đội quân" này được duy trì với số lượng lên tới khoảng 200 con là khả năng kiểm soát chuột – thiên địch của các di sản bằng gỗ và giấy. Với hơn 9.000 gian phòng chứa hàng nghìn bộ thư tịch cổ, tranh lụa và cấu kiện gỗ quý hiếm, Tử Cấm Thành là môi trường lý tưởng để loài gặm nhấm tàn phá.

Trước khi các biện pháp hóa học hiện đại ra đời, mèo là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất để bảo vệ kho tàng cổ vật. Ngay cả hiện nay, sau khi bảo tàng đóng cửa vào ban đêm, những "thị vệ bốn chân" này bắt đầu ca trực của mình, đảm bảo không một bóng chuột nào có thể xâm phạm đến các báu vật quốc gia.

Di sản sống và biểu tượng văn hóa hút khách du lịch

Không chỉ là những "kẻ diệt chuột" thầm lặng, mèo tại Tử Cấm Thành ngày nay đã trở thành một phần không thể tách rời của trải nghiệm du lịch. Ban quản lý Bảo tàng Cố Cung đã chuyên nghiệp hóa việc chăm sóc mèo thông qua chương trình TNR (bắt, triệt sản, tiêm vaccine, thả) từ năm 2009. 

Mỗi chú mèo đều có tên riêng, được theo dõi sức khỏe và cung cấp nơi trú ẩn ấm áp để vượt qua mùa đông khắc nghiệt của Bắc Kinh. Những cái tên như Papa, Luban hay Baidian'er đã trở thành ngôi sao trên mạng xã hội Weibo, thu hút hàng triệu lượt theo dõi và tạo ra một làn sóng du lịch mới – du lịch "ngắm mèo" tại các khu vực yên tĩnh như Cảnh Vận Môn.

Sức hút của những "ngự miêu" còn mang lại nguồn thu khổng lồ thông qua các sản phẩm lưu niệm và văn hóa phẩm. Hình ảnh mèo xuất hiện trên mọi thứ, từ móc khóa, sổ tay đến các vở kịch thiếu nhi ăn khách như "Thần Mèo trong Tử Cấm Thành". 

Việc biến mèo thành một đại sứ văn hóa không chỉ giúp hình ảnh Cố Cung trở nên gần gũi, sinh động hơn mà còn lan tỏa thông điệp về sự hòa hợp giữa con người, thiên nhiên và di sản. Trong mắt nhân viên bảo tàng và du khách, mèo chính là những "người chủ" thực sự của Tử Cấm Thành, chứng nhân lịch sử l lặng lẽ quan sát sự thăng trầm của cung điện qua hàng thế kỷ.

Các chuyên gia bảo tồn di sản đánh giá cao mô hình "mèo bảo vệ di sản" của Trung Quốc. "Việc kết hợp giữa bảo tồn sinh học và quản lý hiện đại giúp duy trì sự sống động cho một quần thể di tích khô cứng. Mèo không chỉ bảo vệ gỗ, sách mà còn bảo vệ cả linh hồn của Tử Cấm Thành," một nhà nghiên cứu văn hóa nhận xét.

Về phía Bảo tàng Cố Cung, đơn vị này luôn nhấn mạnh quy tắc ứng xử giữa du khách và mèo để đảm bảo an toàn cho cả hai. "Mèo ở đây rất có cá tính, chúng quen với việc được tôn trọng. Chúng tôi luôn nhắc nhở khách rằng con người chỉ là khách ghé thăm không gian sinh tồn của chúng", đại diện bảo tàng chia sẻ. Sự chăm sóc tỉ mỉ từ thực phẩm, vitamin đến việc gây quỹ từ thiện để triệt sản cho thấy thái độ trân trọng của hậu thế đối với những người bạn đồng hành trung thành của hoàng tộc xưa./.