Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, tài sản số ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, việc đảm bảo an toàn không gian mạng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tài sản số không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến pháp lý và quản trị, mang tính nền tảng cho phát triển bền vững.

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia và nhà quản lý nhấn mạnh tại lễ ra mắt Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số, tổ chức sáng 20/3 tại TP Hồ Chí Minh.

Theo các chuyên gia, các website vi phạm bản quyền thường sử dụng nhiều tên miền phụ để né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng, đồng thời tận dụng mạng xã hội để quảng bá và duy trì người dùng. Điều này khiến nhiều nội dung chưa phát hành chính thức hoặc có bản quyền bị phát tán nhanh chóng dưới nhiều hình thức.

Không chỉ trong lĩnh vực điện ảnh, tình trạng vi phạm bản quyền ở các nội dung thể thao cũng tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến quyền lợi của các đơn vị sở hữu hợp pháp và môi trường cạnh tranh.

Bên cạnh đó, các trang web “lậu” còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với an toàn tài sản số. Thời gian qua tại Việt Nam, nhiều vụ lừa đảo trên môi trường Internet đã bị phát hiện và xử lý, song số lượng nạn nhân vẫn ở mức đáng kể.

Tại phiên thảo luận về bảo vệ tài sản Web3, các chuyên gia cho rằng sự phát triển của tài sản số gắn liền với sự thay đổi mô hình sở hữu. Nếu trong môi trường Web2, dữ liệu và tài sản do các tổ chức trung gian quản lý, thì ở Web3, người dùng trực tiếp nắm giữ khóa cá nhân và toàn quyền kiểm soát tài sản.

Sự thay đổi này giúp tăng tính minh bạch và quyền tự chủ, nhưng đồng thời cũng kéo theo rủi ro lớn hơn. Khi người dùng là chủ thể duy nhất quản lý tài sản, mọi sai sót như lộ thông tin truy cập hoặc ký nhầm giao dịch đều có thể dẫn đến thiệt hại không thể khôi phục.

Theo số liệu tại sự kiện, giai đoạn 2022-2025 ghi nhận hàng trăm vụ tấn công liên quan đến tài sản số mỗi năm, với tổng thiệt hại lên tới hàng tỷ USD. Riêng năm 2025, thiệt hại ước tính khoảng 2,87 tỷ USD, cho thấy mức độ rủi ro vẫn gia tăng trong hệ sinh thái này.

Các chuyên gia nhận định, nguyên nhân không chỉ đến từ lỗ hổng công nghệ mà còn từ chính người dùng. Những hình thức tấn công phổ biến hiện nay gồm lừa đảo (phishing), đánh cắp khóa cá nhân, khai thác lỗ hổng hợp đồng thông minh hoặc lợi dụng sự thiếu hiểu biết để chiếm quyền truy cập.

Chia sẻ tại sự kiện, bà Jenny Nguyễn, đại diện MEXC Ventures, cho biết bản thân từng nhiều lần bị thất thoát tài sản trên các nền tảng số. Theo đánh giá chung, đây không còn là trường hợp cá biệt mà phản ánh thực tế người dùng đang trở thành “mắt xích yếu” trong chuỗi bảo mật.

Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng việc bảo vệ tài sản số cần được tiếp cận theo hướng đa lớp. Bên cạnh các giải pháp công nghệ như xác thực hai yếu tố, lưu trữ lạnh, giám sát giao dịch bất thường hay cơ chế bảo hiểm tài sản, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng của người dùng đóng vai trò then chốt.

Đáng chú ý, giáo dục được xem là “lớp phòng vệ đầu tiên” trong hệ sinh thái Web3. Người dùng cần được trang bị kiến thức về quản lý ví điện tử, nhận diện các hình thức lừa đảo và hiểu rõ nguyên lý vận hành của công nghệ blockchain để tự bảo vệ mình.

Trong bối cảnh đó, việc thành lập Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết các vấn đề đặt ra. Theo đại diện ban tổ chức, viện sẽ tập trung vào nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ, bao gồm blockchain, nhằm phục vụ xác thực quyền sở hữu, truy vết tài sản và hỗ trợ xử lý tranh chấp bản quyền.

Đồng thời, viện hướng tới kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng người dùng, góp phần xây dựng hệ sinh thái tài sản số minh bạch, an toàn và bền vững.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng công nghệ không phải là giải pháp duy nhất. Để bảo vệ hiệu quả bản quyền và tài sản số, cần sự phối hợp đồng bộ giữa hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao nhận thức xã hội và tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số.

Trong tiến trình chuyển đổi số, khi tài sản số ngày càng trở thành trụ cột của nền kinh tế, việc đảm bảo an toàn không gian mạng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng cho phát triển lâu dài.