Bảo tồn văn hóa các dân tộc để phát triển du lịch

Hồn cốt văn hóa từ thanh âm đại ngàn gắn với du lịch Quảng Ngãi 

Khu vực miền núi tỉnh Quảng Ngãi sở hữu hệ sinh thái rừng - thác - sông suối còn nguyên sơ, đồng thời là địa bàn cư trú lâu đời của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số như Brâu, H'rê, Co, Ba Na, Xơ Đăng, Ca Dong. Tại đây, mỗi dân tộc đều sở hữu những kho tàng di sản văn hóa phi vật thể vô cùng phong phú, độc đáo và đang được gìn giữ, trao truyền liên tục ngay trong lòng đời sống thường nhật. 

Điển hình như tại thôn Đắk Mế, xã Bờ Y, nơi sinh sống của cộng đồng người Brâu với quy mô khoảng 70 hộ dân và gần 600 nhân khẩu, công tác bảo tồn văn hóa hiện đang được thực hiện một cách chủ động thông qua các lớp truyền dạy cồng chiêng đều đặn mỗi tuần.

Chính nhờ sự dẫn dắt đầy tâm huyết của những nghệ nhân đi trước như nghệ nhân A Nhạc, thế hệ trẻ người Brâu không chỉ được tiếp thu kỹ nghệ đánh chiêng, đánh trống mà còn thấm nhuần sâu sắc các phong tục truyền thống của dân tộc mình nhằm hướng tới mục tiêu quảng bá bản sắc quê hương đến với cộng đồng và du khách thập phương. 

Nhờ vậy, sự tiếp nối thế hệ đầy trách nhiệm này đã giúp những thanh âm độc đáo của đàn Tha, khèn, trống và cồng chiêng tiếp tục ngân vang giữa đại ngàn, đồng thời khẳng định sức sống mãnh liệt của sợi dây liên kết tâm linh và tinh thần vô giá mà cha ông để lại. 

 Khi lễ hội cổ truyền trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc

Dù quy mô dân số nhỏ, nhưng cộng đồng người Brâu tại Đắk Mế vẫn bảo tồn nguyên vẹn hệ thống lễ hội truyền thống đặc sắc gắn liền với chu kỳ canh tác và đời sống tâm linh. Trong hệ thống di sản đó, có thể kể đến các lễ hội tiêu biểu như: Lễ cúng lúa mới Bra Moóc, Lễ cầu an, Lễ mở cửa kho lúa và đặc biệt hơn cả là Lễ hội Bon-Xơ Ruk.

Những nghi lễ này không chỉ có ý nghĩa củng cố tính gắn kết cộng đồng mà đang được định vị để trở thành những sản phẩm du lịch cộng đồng độc đáo, có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. 

Không chỉ dừng lại ở đó, việc chủ động quảng bá và đưa văn hóa bản địa tiếp cận với dòng khách đại chúng chính là bước đi chiến lược, qua đó vừa giúp khẳng định giá trị bản sắc tộc người, vừa đặt nền móng vững chắc cho các sản phẩm du lịch cộng đồng trong tương lai.

 Kiến tạo sinh kế bền vững từ du lịch cộng đồng 

Hiện nay, tại 50 xã, phường phía tây tỉnh Quảng Ngãi, mô hình du lịch cộng đồng đã bắt đầu hình thành rõ nét và mang lại hiệu quả thực tế. Toàn vùng đã phát triển được 11 làng du lịch cộng đồng, trong đó tiêu biểu là điểm du lịch A Biu và làng dệt thổ cẩm Teng. Thực tiễn cho thấy, việc phát triển các điểm du lịch này đã giải quyết đồng thời hai nhiệm vụ: tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân bản địa, đồng thời trực tiếp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc tại chỗ. 

Trong đó, sự đồng thuận từ phía người dân và chính quyền cơ sở chính là nhân tố quyết định nhằm giữ cho các mô hình du lịch không bị thương mại hóa một cách xói mòn, từ đó đảm bảo tính nguyên bản - vốn là giá trị cốt lõi thu hút du khách của du lịch cộng đồng. 

Có thể khẳng định rằng, phát triển du lịch cộng đồng dựa trên nền tảng bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số tại Quảng Ngãi là một hướng đi hoàn toàn đúng đắn, mang tính nhân văn và bền vững. Bởi vì một khi các giá trị di sản được trân trọng, gìn giữ và phát huy đúng phương pháp, thì văn hóa sẽ không còn là một khái niệm tĩnh, mà thực sự trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ, vừa tạo sinh kế bền vững cho đồng bào, vừa góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội chung của toàn tỉnh.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html