Bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh

Lam Kinh - Dấu ấn lịch sử, văn hóa của triều đại Hậu Lê

Nằm trên vùng đất Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh gắn liền với lịch sử triều đại Hậu Lê, một trong những triều đại tồn tại lâu dài trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Không chỉ là vùng đất linh thiêng gắn với nhiều truyền thuyết lịch sử, Lam Kinh còn lưu giữ những giá trị kiến trúc cung đình độc đáo, phản ánh dấu ấn của một giai đoạn lịch sử dân tộc.

Trong quần thể di tích, chính điện Lam Kinh là công trình mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa của triều đại Hậu Lê. Sau quá trình phục dựng, tôn tạo, công trình mở cửa đón khách tham quan từ năm 2022, trở thành điểm nhấn nổi bật của khu di tích. Những công trình kiến trúc bằng gỗ cùng cảnh quan thiên nhiên hài hòa tạo nên nét đặc trưng của không gian di sản.

Sau hơn 30 năm kể từ khi được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, Lam Kinh đã có 27 hạng mục công trình được phục dựng. Các công trình kiến trúc bề thế, trang nghiêm không chỉ góp phần tái hiện diện mạo của cố đô xưa mà còn tạo không gian thực hành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu lịch sử, văn hóa của người dân và du khách. 

Tuy nhiên, để bảo tồn đồng bộ các giá trị di sản, việc tiếp tục tu bổ, tôn tạo những hạng mục còn lại vẫn là yêu cầu đặt ra. Mong muốn của người dân địa phương là các công trình còn dang dở sớm được quan tâm đầu tư, qua đó từng bước hoàn thiện diện mạo Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh.

Bảo tồn di tích Lam Kinh gắn với nghiên cứu khảo cổ học

Bảo tồn di sản không chỉ là phục hồi công trình kiến trúc mà còn đòi hỏi cơ sở khoa học nhằm làm sáng tỏ giá trị lịch sử, văn hóa và tính nguyên gốc của từng hạng mục. Tại Lam Kinh, việc kết hợp các dự án tu bổ, tôn tạo với hoạt động khai quật khảo cổ học được xác định là một trong những hướng triển khai quan trọng.

Theo ông Nguyễn Bá Linh, Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, địa phương tập trung thực hiện các dự án tu bổ, tôn tạo những tòa thái miếu còn lại, đồng thời triển khai dự án đối với hai tòa tả vu và hữu vu trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Các dự án được kết hợp với những đợt khai quật khảo cổ học nhằm làm sáng tỏ hơn giá trị kiến trúc nguyên gốc và các giá trị di sản văn hóa trong khu di tích. Đây là cơ sở khoa học và pháp lý quan trọng phục vụ công tác bảo tồn, bảo đảm việc tu bổ, phục dựng có căn cứ, phù hợp với đặc điểm của di tích.

Ở phạm vi toàn tỉnh, công tác bảo tồn di sản cũng được tiếp tục triển khai. Theo ông Lê Văn Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp đối với 139 di tích trên địa bàn. Trong đó, địa phương ưu tiên các di tích, di sản thế giới, di tích quốc gia và những công trình có kiến trúc gỗ độc đáo, yếu tố gốc cần được bảo quản, tu bổ. 

Những định hướng này cho thấy yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo tồn không chỉ nằm ở tiến độ thực hiện dự án mà còn ở chất lượng chuyên môn, việc bảo vệ yếu tố gốc và phát huy vai trò của nghiên cứu khoa học trong quá trình gìn giữ di sản.

Hơn 81 tỷ đồng đầu tư tu bổ, phát huy giá trị di sản Lam Kinh

Nhằm tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, UBND tỉnh Thanh Hóa đã quyết định phê duyệt dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo các hạng mục công trình tại khu di tích, với tổng mức đầu tư hơn 81 tỷ đồng. Dự án hướng tới mục tiêu bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc của Lam Kinh, đồng thời xây dựng nơi đây trở thành điểm du lịch văn hóa – lịch sử trọng điểm của quốc gia, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế – xã hội địa phương. 

Tuy nhiên, bảo tồn và phát huy giá trị di sản là quá trình đòi hỏi sự kiên trì, nguồn lực và cách tiếp cận khoa học. Việc triển khai các dự án cần gắn với yêu cầu bảo vệ tính nguyên gốc, nâng cao chất lượng quản lý, phát huy vai trò của các nhà khoa học và bảo đảm sự đồng thuận của cộng đồng.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt, Lam Kinh không chỉ là niềm tự hào của người dân Thanh Hóa mà còn là một phần di sản chung của dân tộc. Bảo tồn hiệu quả quần thể di tích vì thế không dừng lại ở việc gìn giữ những công trình của quá khứ, mà còn hướng tới đưa di sản hiện diện trong đời sống hôm nay, phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa và du lịch bền vững.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html