Chi Lăng là vùng đất ghi dấu những chiến công hiển hách của dân tộc trong lịch sử chống ngoại xâm. Tuy nhiên, việc phát huy giá trị di sản tại đây vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Quy hoạch mới tập trung vào việc tu bổ các điểm di tích quan trọng như Quỷ Môn Quan, núi Mặt Quỷ và các trận địa xưa.

Nằm ở vị trí yết hầu trên con đường thiên lý Bắc - Nam, ải Chi Lăng từng là nỗi khiếp nhược của các đạo quân xâm lược với địa thế núi non hiểm trở. Những trang sử vàng của dân tộc từ thời nhà Lê, nhà Trần đến cuộc kháng chiến chống quân Minh đều in đậm dấu ấn tại thung lũng này. Dù sở hữu 52 điểm di tích nằm trải dài trên địa bàn hai xã Chi Lăng và Quang Lang, nhưng trong nhiều năm qua, công tác khai thác vẫn còn manh mún, thiếu sự kết nối hạ tầng đồng bộ khiến du khách chưa có được trải nghiệm trọn vẹn về tầm vóc của một "bảo tàng lịch sử ngoài trời".

Quy hoạch bảo tồn lần này được xem là "chìa khóa" để giải quyết những nút thắt đó. Việc tu bổ không đơn thuần là tôn tạo diện mạo các công trình, mà còn là phục dựng lại không gian chiến trường xưa. Các hạng mục như hệ thống hang động, các mỏm núi gắn liền với truyền thuyết và thực tế lịch sử sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt trước sự xâm lấn của các hoạt động khai thác đá và canh tác nông nghiệp. Điều này đảm bảo tính nguyên bản và tính toàn vẹn của di sản - yếu tố cốt lõi để thu hút các nhà khoa học và du khách yêu lịch sử.

Mục tiêu trọng tâm của đề án là biến Chi Lăng thành điểm đến du lịch lịch sử - văn hóa hàng đầu. Việc đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các điểm di tích sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan, đồng thời thúc đẩy kinh tế địa phương thông qua các dịch vụ du lịch cộng đồng.

Hiện nay, hạ tầng giao thông kết nối nội khu di tích đang được chú trọng nâng cấp. Những con đường mòn dẫn vào các trận địa xưa như bãi lầy Mã Yên, nơi Liễu Thăng tử trận, đang được quy hoạch thành các tuyến đi bộ trải nghiệm kết hợp xe điện xanh. Sự thuận tiện về giao thông sẽ xóa bỏ rào cản về địa lý, cho phép Chi Lăng đón được các đoàn khách lớn, các chuyến xe du lịch xuyên bang từ cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đổ về.

Đi đôi với hạ tầng, mô hình du lịch cộng đồng dựa trên nền tảng văn hóa bản địa của người Tày, Nùng tại địa phương được kỳ vọng sẽ là "đặc sản" thu hút khách. Du khách không chỉ đến để xem di tích, mà còn để ở lại trong những nếp nhà sàn, thưởng thức sản phẩm na Chi Lăng nức tiếng và nghe hát Then, đàn Tính. Việc gắn quyền lợi của người dân vào công tác bảo tồn di sản chính là cách bền vững nhất để bảo vệ di tích, đồng thời tạo ra sinh kế mới, nâng cao đời sống cho đồng bào vùng cao.

Bảo tồn di sản không chỉ là giữ gìn những hiện vật vô tri, mà là làm sống dậy tinh thần dân tộc qua các tour du lịch thực cảnh và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Đây là hướng đi đúng đắn để di sản trở thành tài sản của nhân dân.

Trong xu thế du lịch hiện đại, công nghệ số và nghệ thuật biểu diễn thực cảnh đang trở thành công cụ đắc lực để kể chuyện lịch sử. Đề án quy hoạch hướng tới việc xây dựng các không gian trình diễn, tái hiện lại các trận đánh oai hùng thông qua âm thanh, ánh sáng và kỹ thuật trình chiếu 3D. Những bài học lịch sử khô khan trên trang giấy sẽ trở nên sống động, dễ cảm nhận hơn đối với học sinh, sinh viên và khách du lịch trẻ tuổi khi được trực tiếp đứng giữa không gian chiến trường xưa.

Bên cạnh đó, việc xây dựng bảo tàng chiến thắng Chi Lăng hiện đại, tích hợp các phòng trưng bày ảo sẽ giúp lưu giữ và quảng bá hình ảnh di tích ra thế giới. Khi di sản được "sống" lại trong đời sống đương đại, nó không còn là gánh nặng bảo tồn mà trở thành nguồn lực kinh tế - xã hội quan trọng.

Sự kết hợp giữa bảo tồn di tích quốc gia đặc biệt Chi Lăng với phát triển du lịch bền vững không chỉ giúp giữ gìn những giá trị lịch sử vô giá mà còn khẳng định vị thế của Lạng Sơn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Đây là nỗ lực cụ thể để biến niềm tự hào dân tộc thành động lực phát triển, đưa Chi Lăng trở thành một biểu tượng của tinh thần quật cường và sự đổi mới trong kỷ nguyên mới.