Bánh chưng, bánh tét là món truyền thống nhưng rất dễ hỏng khi thời tiết nồm ẩm. Gạo nếp và đậu xanh hút ẩm mạnh, nhân thịt nhiều mỡ, bánh sau khi nấu vẫn còn độ ẩm cao. Nếu để nơi kín gió, bánh có thể nhanh chóng xuất hiện nấm mốc, trong đó có loài sinh độc tố aflatoxin – chất gây hại cho gan, liên quan đến ung thư gan khi phơi nhiễm kéo dài.

Đáng lưu ý, aflatoxin bền với nhiệt, nên việc cắt bỏ phần mốc hay hấp, rán lại không loại bỏ hoàn toàn độc tố. Ăn lặp lại nhiều lần có thể khiến gan phải tăng gánh nặng thải độc.

Các thực phẩm khác như giò chả, thịt đông, giò thủ, mứt Tết, trái cây khô cũng dễ nhiễm khuẩn nếu bảo quản ẩm hoặc quá lâu. Dấu hiệu như giò có mùi chua, bề mặt nhớt; mứt chảy nước, nổi mốc; bánh kẹo mềm, đổi màu… đều cho thấy thực phẩm không còn an toàn.

Ngoài ra, việc mở tủ lạnh thường xuyên trong ngày nồm khiến hơi nước ngưng tụ trên bề mặt thức ăn. Nếu không bảo quản trong hộp kín và lau khô, vi khuẩn và nấm mốc vẫn có thể phát triển ngay trong môi trường lạnh.

Thức ăn giàu tinh bột như cơm, miến, bánh chưng để lâu ở nhiệt độ phòng rồi hâm đi hâm lại còn có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus – tác nhân gây ngộ độc thực phẩm, không phải lúc nào cũng bị tiêu diệt hoàn toàn khi đun nóng lại.

Mâm cỗ Tết thường giàu năng lượng nhưng lại thiếu rau xanh và nước. Khẩu phần ăn tăng gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi ngày thường, trong khi vận động giảm khiến dạ dày dễ quá tải, gây đầy bụng, ợ nóng, chướng hơi, khó ngủ.

Táo bón cũng là vấn đề phổ biến do thiếu chất xơ. Khi nhu động ruột chậm lại, phân khô, việc đi ngoài khó khăn có thể dẫn đến mệt mỏi, chán ăn, tăng nguy cơ trĩ nếu kéo dài.

Bác sĩ khuyến nghị bổ sung rau luộc, canh rau trong mỗi bữa; ăn trái cây sau bữa khoảng 30 phút; uống đủ nước và đi lại nhẹ nhàng để hỗ trợ tiêu hóa.

Rượu bia là yếu tố làm tình trạng nặng hơn. Cồn kích thích dạ dày tiết axit, dễ gây ợ chua, đau thượng vị, đặc biệt khi uống lúc đói hoặc kèm món cay nóng.

Ba nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất gồm trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Trẻ dễ rối loạn tiêu hóa do ăn nhiều bánh kẹo, nước ngọt. Người cao tuổi có men tiêu hóa yếu, nhu động ruột chậm nên khó tiêu, buồn nôn, mất ngủ. Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, gout, rối loạn mỡ máu có thể tái phát bệnh chỉ sau một bữa ăn quá đà.

Phần lớn rối loạn tiêu hóa dịp Tết ở mức nhẹ và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, bụng cứng; nôn liên tục hoặc nôn ra máu; đi ngoài phân đen; sốt cao, mệt lả; đau bụng tăng dần, khu trú một bên… người dân cần đi khám ngay.

Chủ quan “cố chịu qua Tết” có thể khiến bệnh diễn tiến nặng, làm tăng nguy cơ phải phẫu thuật hoặc điều trị phức tạp hơn.