Tập thể dục từ lâu đã được chứng minh là giúp thư giãn tinh thần, hỗ trợ cơ thể dễ đi vào giấc ngủ và kéo dài thời gian ngủ sâu. Tuy nhiên, không phải hình thức vận động nào cũng mang lại hiệu quả như nhau.
Một phân tích tổng hợp từ 30 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên, với sự tham gia của hơn 2.500 người mắc rối loạn giấc ngủ ở nhiều độ tuổi và hơn 10 quốc gia, cho thấy yoga có mối liên hệ chặt chẽ nhất với việc cải thiện giấc ngủ. Hiệu quả của yoga được đánh giá cao hơn so với đi bộ, tập tạ, aerobic hay các phương pháp truyền thống như khí công và thái cực quyền.
Theo các nhà nghiên cứu tại Đại học Thể thao Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc), hình thức tập luyện mang lại hiệu quả rõ rệt nhất là yoga cường độ cao, dưới 30 phút mỗi buổi, thực hiện hai lần mỗi tuần. Những cải thiện tích cực có thể xuất hiện chỉ sau 8–10 tuần luyện tập.
Xếp sau yoga về hiệu quả cải thiện giấc ngủ là đi bộ, tiếp đến là các bài tập tăng cường sức mạnh.
Dù chưa thể xác định chính xác cơ chế, các nhà khoa học đưa ra một số giả thuyết giải thích lợi ích đặc biệt của yoga đối với giấc ngủ.
Không chỉ là hoạt động thể chất giúp tăng nhịp tim và kích thích cơ bắp, yoga còn kết hợp điều hòa hơi thở – yếu tố được cho là có khả năng kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, hệ thống chịu trách nhiệm cho trạng thái "nghỉ ngơi và phục hồi" của cơ thể.
Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy yoga có thể điều chỉnh hoạt động sóng não, từ đó giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ sâu và duy trì giấc ngủ ổn định hơn.
Tuy vậy, do đặc thù đa dạng về kỹ thuật và cường độ, yoga khó được xếp vào nhóm bài tập hiếu khí hay kỵ khí như các hình thức vận động khác. Điều này cũng có thể là nguyên nhân khiến kết quả giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất.
Một phân tích trước đó vào năm 2023 từng chỉ ra rằng các bài tập aerobic cường độ trung bình, thực hiện ba lần mỗi tuần, mang lại hiệu quả tối ưu cho người bị rối loạn giấc ngủ. Tuy nhiên, ngay trong phân tích này, một số nghiên cứu vẫn ghi nhận yoga có tác động vượt trội hơn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả do số lượng nghiên cứu còn hạn chế và sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng. Những nghiên cứu chất lượng cao hơn vẫn cần được thực hiện để xác nhận kết luận.
Bên cạnh yoga, một nghiên cứu khác năm 2025 cho thấy thái cực quyền cũng mang lại hiệu quả cải thiện giấc ngủ tương đương liệu pháp nhận thức – hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I). Đáng chú ý, dù hiệu quả ban đầu thấp hơn, nhưng sau 15 tháng, nhóm tập thái cực quyền đạt được kết quả tương đương về chất lượng giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và mức độ hoạt động thể chất.
Điều này cho thấy những phương pháp vận động nhẹ nhàng, dễ duy trì như yoga hay thái cực quyền có thể mang lại lợi ích bền vững nếu được tích hợp vào lối sống hàng ngày.
Không có giải pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người trong việc cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, với những bằng chứng ngày càng rõ ràng, yoga nổi lên như một lựa chọn đơn giản, dễ tiếp cận và đầy tiềm năng. Và để biết liệu phương pháp này có hiệu quả với mình hay không, cách tốt nhất vẫn là bắt đầu thử và duy trì đều đặn.
Bình luận
0