Cuối tuần trước, Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran nhằm loại bỏ các mối đe dọa từ chương trình hạt nhân và tên lửa của Tehran. Xung đột đã bước sang ngày thứ tư, lan rộng ra nhiều quốc gia trong khu vực Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về tác động lan tỏa đến kinh tế toàn cầu.

Ngay trong phiên 2/3, giá dầu thô thế giới có lúc tăng từ 70 USD lên sát 80 USD một thùng trước khi hạ nhiệt. Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của thương mại năng lượng – gần như tê liệt, làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Dù Mỹ ít phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu hơn nhiều nền kinh tế phát triển khác nhờ sản lượng khai thác lớn, chiến sự vẫn có thể ảnh hưởng đến thương mại, đầu tư và giá cả, qua đó làm suy yếu triển vọng tăng trưởng vốn đang có dấu hiệu cải thiện trong năm nay.

Khảo sát của Conference Board cho thấy niềm tin của CEO Mỹ đã tăng đáng kể, song gần 60% lãnh đạo doanh nghiệp nhận định rủi ro địa chính trị gây gián đoạn kinh tế ở mức cao. Báo cáo mới nhất của World Bank cũng đánh giá triển vọng kinh tế Mỹ “khởi sắc”, nhưng cảnh báo kịch bản này có thể bị đe dọa bởi bất ổn tại khu vực sản xuất dầu chủ chốt.

Năm ngoái, kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,2% – mức thấp nhất trong 5 năm. Theo Joseph Lupton, kinh tế gia tại JPMorgan, doanh nghiệp Mỹ đang dần vượt qua giai đoạn thận trọng trong tuyển dụng và đầu tư. Tuy nhiên, xung đột quân sự và bất ổn thương mại có thể làm dấy lên lo ngại về quá trình phục hồi.

Tác động tới chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phụ thuộc vào diễn biến giá dầu và nguy cơ leo thang chiến sự. Các nhà phân tích tại SGH Macro Advisors nhận định xung đột với Iran là biến số khó lường.

Bài học từ xung đột Nga – Ukraine năm 2022 cho thấy Fed từng phản ứng ban đầu theo hướng nới lỏng, trước khi quay lại ưu tiên kiềm chế lạm phát và đẩy nhanh chu kỳ tăng lãi suất. Lần này, hợp đồng tương lai lãi suất cho thấy thị trường vẫn kỳ vọng Fed điều chỉnh lãi suất hai lần trong năm, bắt đầu từ tháng 7.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm giảm vào cuối tuần trước do dòng tiền tìm đến tài sản an toàn, nhưng nhanh chóng tăng trở lại trong phiên đầu tuần khi lo ngại lạm phát gia tăng. Đồng USD cũng mạnh lên, trong khi các chỉ số chứng khoán lớn ít biến động.

Các nhà phân tích tại Citi cho rằng yếu tố địa chính trị chưa đủ để làm thay đổi đáng kể lộ trình lãi suất của Fed, khi thị trường lao động vẫn duy trì ổn định với dự báo tạo thêm 55.000 việc làm trong tháng 2 và tỷ lệ thất nghiệp khoảng 4,4%.

Tuy nhiên, phát biểu tại hội nghị của S&P Global ngày 2/3, cựu Chủ tịch Fed Janet Yellen cảnh báo chiến sự có thể đẩy lạm phát tăng trở lại và làm chậm tăng trưởng, khiến Fed thận trọng hơn với việc giảm lãi suất.

Theo Christopher Hodge, kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Natixis CIB Americas, rủi ro đã tăng đáng kể và có nhiều kịch bản khác nhau. Nếu phản ứng của Iran hạn chế, giá dầu có thể sớm hạ nhiệt và tác động kinh tế chỉ ở mức vừa phải. Ngược lại, nếu xung đột lan rộng, giá dầu có thể vượt 120 USD/thùng, kéo theo gián đoạn vận tải biển, tăng chi phí bảo hiểm và làm đứt gãy mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Trong kịch bản xấu, Mỹ có thể đối mặt tăng trưởng âm, thất nghiệp gia tăng và thâm hụt ngân sách lớn, buộc Fed phải nhanh chóng cắt giảm lãi suất để ngăn suy thoái.