Xử lý nghiêm hành vi vượt rào chắn đường sắt

Tại khu vực Km 11+850 trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, đoạn đi qua phường Hoàng Liệt, Hà Nội – một trong những “điểm nóng” về giao thông đường sắt, bức tranh lộn xộn vẫn diễn ra hàng ngày. Khi tín hiệu đèn đỏ đã bật, tiếng còi cảnh báo vang lên liên hồi và nhân viên gác chắn đang thực hiện thao tác kéo rào, nhịp giao thông tại đây vẫn không hề chậm đi. Ngược lại, nó trở nên hối hả một cách bất thường và đầy nguy hiểm. Thực tế cho thấy, thay vì dừng lại trước vạch quy định, hàng chục phương tiện xe máy vẫn cố tình tăng ga, luồn lách qua những khe hở cuối cùng trước khi rào chắn đang khép lại. Có những trường hợp, người điều khiển xe máy chỉ cách đầu tàu hỏa vài mét, một khoảng cách mà bất kỳ sự cố kỹ thuật hay một cú trượt chân nào cũng có thể dẫn đến thảm kịch không thể cứu vãn. Đáng nói hơn, ngay cả khi rào chắn đã đóng hoàn toàn, nhiều người dân vẫn thản nhiên đứng sát vào hành lang an toàn đường sắt, tràn cả vào khu vực cấm để chờ tàu đi qua. Tâm lý “tranh thủ một vài giây” để không phải chờ đợi đã đẩy họ và cả những nhân viên ngành đường sắt vào tình thế nguy hiểm.

Nghịch lý giữa hạ tầng và ý thức một bộ phận người tham gia giao thông

Hiện nay, ngành đường sắt và các cơ quan chức năng đã có những nỗ lực đáng kể trong việc hiện đại hóa hệ thống cảnh báo. Tại các đường ngang, hệ thống đèn tín hiệu, chuông báo và rào chắn tự động kết hợp nhân công trực gác đã được trang bị đầy đủ. Tuy nhiên, dường như thiết bị công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể khỏa lấp được lỗ hổng về ý thức của một bộ phận người tham gia giao thông. Thiếu tá Phùng Đức Hiếu, Đội CSGT đường bộ số 14, Công an TP. Hà Nội, nhận định rằng nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này nằm ở sự chủ quan quá mức. Người dân thường có thói quen ước lượng tốc độ tàu bằng mắt thường và tự tin rằng mình có đủ thời gian để băng qua. Sự tự tin thái quá này chính là nguồn cơn của các vụ tai nạn giao thông đường sắt thảm khốc trong những năm qua. Khi ý thức chưa đủ mạnh để hình thành văn hóa giao thông tự giác, việc sử dụng các chế tài kinh tế và pháp lý nghiêm khắc trở thành công cụ tất yếu để điều chỉnh hành vi xã hội.

Nghị định 81/2026/NĐ-CP: Chế tài mạnh để răn đe vi phạm giao thông đường sắt

Bắt đầu từ giữa tháng 5/2026, các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt sẽ chính thức có hiệu lực. Điểm đáng chú ý nhất là mức xử phạt đối với hành vi vượt rào chắn, không chấp hành tín hiệu đường ngang đã tăng gấp nhiều lần so với các quy định trước đó. 

Đối với người điều khiển xe ô tô: Mức phạt tiền có thể lên đến 20.000.000 đồng cho hành vi vi phạm tại đường ngang giao nhau với đường sắt. Đối với xe gắn máy: Mức phạt dao động từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng, kèm theo hình phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 1 đến 3 tháng. So sánh với mức phạt cũ, có thể thấy đây là một bước ngoặt trong xử phạt. Việc tăng mức phạt nhằm mục đích tạo ra một "ngưỡng răn đe" đủ lớn, khiến người vi phạm phải ý thức về việc đảm bảo an toàn giao thông.

Ông Ngô Đình Hùng, Phó Trưởng Phòng Vận tải - Pháp chế, Cục Đường sắt Việt Nam, nhấn mạnh: "Tuyệt đối không được vượt đèn đỏ, không vượt rào chắn dù rào đang hạ hay đã hạ hoàn toàn". Lời khuyến cáo này không mới, nhưng trong bối cảnh các vụ tai nạn đường sắt vẫn diễn biến phức tạp, nó mang tính sống còn. 

Bài toán an toàn đường sắt không chỉ dừng lại ở việc xử phạt thật nặng. Để giải quyết triệt để, cần một giải pháp tổng thể: Đó là cưỡng chế bằng công nghệ bằng cách tăng cường hệ thống camera phạt nguội tại tất cả các điểm giao cắt đường sắt. Bên cạnh đó và việc giáo dục từ gốc bằng các bài học về an toàn đường sắt được lồng ghép thực tế hơn vào chương trình đào tạo lái xe và giáo dục phổ thông. Hạ tầng đồng bộ cũng là một yếu tố cần quan tâm. Cần đẩy nhanh lộ trình xóa bỏ các lối đi tự mở, các đường ngang dân sinh bất hợp pháp.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html