Hệ thống Vườn quốc gia Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ với mô hình du lịch sinh thái bền vững. Khám phá sự cân bằng giữa khai thác du lịch và bảo tồn đa dạng sinh học.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, năm 2025 ghi dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy xê dịch của cộng đồng. Thay vì những khu nghỉ dưỡng xa hoa, du khách đang tìm về với những giá trị nguyên bản tại các Vườn quốc gia (VQG) – nơi được ví như những "lá phổi xanh" và kho báu đa dạng sinh học của quốc gia.

 Tuy nhiên, du lịch tại đây không còn là việc khai thác triệt để cảnh quan, mà đã chuyển sang mô hình bền vững, nơi mỗi bước chân của du khách đều đóng góp vào công tác bảo tồn và phát triển sinh kế cho cộng đồng bản địa.

Việt Nam hiện sở hữu 34 Vườn quốc gia với hệ sinh thái vô cùng phong phú, từ rừng ngập mặn Xuân Thủy, Cát Tiên đến rừng mưa nhiệt đới Cúc Phương hay vùng núi cao Hoàng Liên. Năm 2025, các đơn vị quản lý đã ứng dụng triệt để "ngưỡng sức chứa" trong du lịch. Điều này có nghĩa là lượng khách tham quan mỗi ngày được giới hạn nghiêm ngặt nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên. Tại VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, các tour khám phá hang động hiện nay yêu cầu du khách phải tuân thủ các quy chuẩn khắt khe về xử lý chất thải và không xâm phạm đến hệ thống thạch nhũ hàng triệu năm tuổi.

Một điểm sáng của du lịch bền vững năm 2025 là sự gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn và sinh kế cộng đồng. Tại VQG Cúc Phương, các chương trình "Tình nguyện viên bảo tồn" đã thu hút đông đảo giới trẻ tham gia. Du khách không chỉ đi bộ xuyên rừng mà còn trực tiếp tham gia hỗ trợ chăm sóc động vật hoang dã tại các trung tâm cứu hộ, hoặc học cách trồng rừng cùng người dân địa phương. Mô hình này giúp chuyển đổi những người từng sống dựa vào việc khai thác rừng trở thành những "người gác rừng" tận tụy, đồng thời tạo ra nguồn thu nhập ổn định từ dịch vụ lưu trú và hướng dẫn du lịch.

Công nghệ cũng đóng vai trò then chốt trong việc giám sát đa dạng sinh học kết hợp du lịch. Năm 2025, nhiều VQG đã lắp đặt hệ thống camera giám sát và cảm biến thông minh dọc các tuyến du lịch. Du khách có thể sử dụng ứng dụng di động để tra cứu thông tin về các loài thực vật quý hiếm hoặc nghe tiếng chim hót được giải mã qua trí tuệ nhân tạo. Sự tương tác này không chỉ mang lại kiến thức bổ ích mà còn khơi dậy lòng yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường trong mỗi cá nhân.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của du lịch bền vững tại các VQG vẫn là việc cân bằng giữa lợi nhuận kinh tế và mục tiêu bảo tồn. Các chuyên gia môi trường cảnh báo rằng việc xây dựng hạ tầng du lịch quá mức có thể làm đứt gãy hành lang di cư của động vật hoang dã. Do đó, xu hướng kiến trúc xanh, sử dụng vật liệu tự nhiên và năng lượng tái tạo đang được ưu tiên hàng đầu tại các trạm dừng nghỉ trong rừng. Mục tiêu là để du khách cảm thấy mình là một phần của thiên nhiên chứ không phải là một thực thể xâm lấn.

Hành trình khám phá các Vườn quốc gia năm 2025 chính là hành trình đi tìm sự hòa hợp giữa con người và trái đất. Du lịch bền vững không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một hành động cụ thể để đảm bảo rằng những cánh rừng già, những dòng suối trong xanh và các loài sinh vật quý hiếm sẽ vẫn còn đó cho các thế hệ mai sau. Khi thiên nhiên được trân trọng như một di sản vô giá, du lịch sẽ trở thành công cụ mạnh mẽ nhất để bảo vệ thay vì phá hủy những giá trị cốt lõi của sự sống./.