Diễn ra từ ngày 19 đến 23/1 tại Davos (Thụy Sĩ), WEF 2026 chứng kiến AI trở thành trọng tâm của chương trình nghị sự toàn cầu, xuất hiện trong hầu hết các phiên thảo luận, ngang hàng với các vấn đề nóng như thuế quan, cạnh tranh quốc tế hay căng thẳng địa chính trị.

Các chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật cùng chung nhận định: AI đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để bước sang triển khai ở quy mô quốc gia và liên ngành. Điều này kéo theo nhu cầu cấp thiết về hạ tầng tính toán, năng lượng, dữ liệu và nhân lực, đồng thời đặt ra yêu cầu sớm xây dựng khung quản trị và chuẩn mực đạo đức nhằm kiểm soát rủi ro.

Ba năm sau khi ChatGPT ra mắt, tác động của AI đến môi trường làm việc ngày càng rõ nét. Nhiều doanh nghiệp cho biết đã sử dụng AI để phân loại hợp đồng pháp lý, phát hiện sai lệch tài chính hay tái cấu trúc quy trình chăm sóc sức khỏe.

Nathan Jokel, Phó chủ tịch phụ trách Chiến lược và Liên minh doanh nghiệp của Cisco, cho rằng AI đang giúp nhân viên hoàn thành nhiệm vụ nhanh và chính xác hơn, song sự chuyển đổi lớn nhất sẽ đến khi các tổ chức thiết kế lại toàn bộ quy trình xoay quanh AI và đầu tư mạnh vào kỹ năng cho người lao động.

CEO Microsoft Satya Nadella nhấn mạnh AI đã “khuếch tán” trí tuệ vào mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế. Theo ông, các “tác nhân AI” đang bước vào kỷ nguyên tự chủ, có khả năng tiếp nhận mục tiêu phức tạp, tự lập kế hoạch, tự điều phối và liên tục hoạt động cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.

Ở góc nhìn táo bạo hơn, tỷ phú Elon Musk dự đoán siêu trí tuệ nhân tạo (AGI) có thể xuất hiện vào cuối năm nay hoặc chậm nhất là năm sau, đặc biệt khi kết hợp với robot hình người. Ông cho rằng trong tương lai không xa, số lượng robot sẽ vượt con người, AI và robot sẽ định hình nền kinh tế và mang lại sự sung túc chưa từng có.

Giáo sư Yuval Noah Harari cũng khẳng định AI không còn là công cụ đơn thuần mà đã trở thành “tác nhân” có khả năng tự học hỏi, tự thay đổi và tự đưa ra quyết định.

Theo Harari, AI khác biệt với các công cụ trước đây ở ba điểm: tính chủ động cao, khả năng sáng tạo và nguy cơ thao túng, nói dối. Ông cảnh báo rằng các tác nhân AI đã bắt đầu thể hiện “ý chí sinh tồn” và có thể vượt khỏi tầm kiểm soát nếu không được quản lý chặt chẽ.

Demis Hassibis, Giám đốc Google DeepMind, nhận định AI sẽ tạo ra những công việc mới và ý nghĩa hơn, nhưng cũng có thể khiến thị trường lao động rơi vào tình trạng chưa từng có tiền lệ trong 5-10 năm tới, với nguy cơ thiếu việc làm và khủng hoảng mục đích sống. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế xây dựng tiêu chuẩn an toàn tối thiểu và thậm chí chấp nhận phát triển AI chậm lại để đảm bảo lợi ích xã hội.

Yoshua Bengio, một trong những “bố già AI”, cảnh báo việc huấn luyện AI quá giống con người có thể dẫn đến những hiểu lầm nguy hiểm, bởi AI không có các chuẩn mực tâm lý và đạo đức như con người.

Bên cạnh các lo ngại, một số chuyên gia vẫn giữ quan điểm lạc quan, cho rằng AI chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ con người ở quy mô lớn chứ chưa thể thay thế hoàn toàn.

Trong khuôn khổ WEF 2026, vấn đề xây dựng khung pháp lý chung cho AI cũng được thảo luận sôi nổi. Marc Benioff, CEO Salesforce, cho biết riêng tại Mỹ đã có khoảng 1.200 dự luật liên quan đến AI đang được xem xét và cảnh báo việc điều chỉnh rời rạc sẽ kìm hãm đổi mới.

Chủ tịch Siemens, ông Hagemann Snabe, cho rằng thay vì kiểm soát từng trường hợp sử dụng, các chính phủ nên đặt ra những nguyên tắc rộng, buộc AI phải tuân thủ các giá trị cốt lõi của con người, đồng thời cảnh báo nguy cơ từ các mô hình AI dựa trên quảng cáo có thể gây tác động tiêu cực nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần.

Những thảo luận tại Davos cho thấy năm 2026 có thể là bước ngoặt của “tác nhân AI tự chủ” – vừa mở ra cơ hội tăng trưởng khổng lồ, vừa đặt nhân loại trước thách thức quản trị công nghệ chưa từng có tiền lệ.