Sáng 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội) diễn ra lễ khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và khai mạc Diễn đàn Tầm nhìn Vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh quan điểm nhất quán của Việt Nam là phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ các công ước của Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, đồng thời phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và lợi ích của người dân, doanh nghiệp cũng như quốc gia.

Theo Thủ tướng, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành quốc gia có trình độ khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau mốc này, Việt Nam sẽ từng bước xây dựng năng lực tự chủ về công nghệ vệ tinh và ứng dụng dữ liệu không gian nhằm giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu cũng như bảo đảm an ninh quốc gia.

Một số mục tiêu cụ thể được người đứng đầu Chính phủ nêu ra gồm làm chủ công nghệ vệ tinh, tiến tới tự thiết kế và chế tạo các vệ tinh nhỏ quan sát Trái Đất có độ phân giải cao cũng như vệ tinh viễn thông.

Song song đó, Việt Nam sẽ mở rộng việc ứng dụng dữ liệu không gian trong quản lý tài nguyên, môi trường, giám sát thiên tai, phát triển nông nghiệp thông minh và quy hoạch đô thị. Chính phủ cũng khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ vũ trụ và các dịch vụ giá trị gia tăng từ dữ liệu vệ tinh.

Thủ tướng cho biết trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế, đồng thời nghiên cứu xây dựng khung pháp lý tiến tới ban hành Luật vũ trụ.

Để phát triển lĩnh vực chiến lược này, Việt Nam sẽ huy động nguồn lực theo tinh thần “3 có”: có sự đóng góp của Nhà nước, của doanh nghiệp và của các viện nghiên cứu, trường đại học cùng đội ngũ nhà khoa học.

Chính phủ cũng định hướng tăng cường liên kết viện – trường – doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác công – tư và từng bước hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh cũng như hệ sinh thái ứng dụng công nghệ vũ trụ trong nước.

Bên cạnh đó, các chương trình và đề án lớn về khoa học công nghệ vũ trụ quốc gia sẽ tiếp tục được triển khai, tập trung nâng cao năng lực quan sát Trái Đất, phát triển hạ tầng dữ liệu vệ tinh dùng chung và tăng cường khả năng phân tích, cảnh báo phục vụ điều hành theo thời gian thực.

Nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực vũ trụ cũng sẽ được chú trọng, đặc biệt ở các lĩnh vực hệ thống, vận hành, xử lý dữ liệu và an toàn thông tin.

Thủ tướng giao Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục vận hành hiệu quả Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, phát huy đồng bộ các chức năng nghiên cứu, thử nghiệm, vận hành, khai thác dữ liệu, đào tạo và chuyển giao công nghệ, qua đó đưa trung tâm trở thành hạ tầng lõi của quốc gia trong lĩnh vực khoa học và công nghệ vũ trụ.

Về hợp tác quốc tế, Thủ tướng đề nghị tăng cường hợp tác khoa học công nghệ vũ trụ, đặc biệt khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Theo đó, các định hướng hợp tác cấp cao giữa hai nước cần được cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch và dự án hợp tác cụ thể, với lộ trình, đầu mối và sản phẩm rõ ràng nhằm bảo đảm hiệu quả thực chất.

Các lĩnh vực hợp tác trọng tâm gồm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao công nghệ, vận hành và khai thác vệ tinh, phát triển ứng dụng viễn thám, xử lý dữ liệu và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho ngành công nghiệp vũ trụ.

Thủ tướng cũng lưu ý việc phối hợp chặt chẽ giữa hai nước trong kế hoạch phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào cuối năm 2027, đồng thời khai thác hiệu quả dữ liệu vệ tinh và từng bước mở rộng hợp tác nhằm xây dựng năng lực lâu dài cho Việt Nam trong lĩnh vực quan sát Trái Đất và phát triển các hệ vệ tinh nhỏ.

Người đứng đầu Chính phủ kỳ vọng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ trở thành “bệ phóng” chiến lược để ngành khoa học và công nghệ vũ trụ Việt Nam phát triển mạnh mẽ, đóng góp thiết thực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Tại diễn đàn, GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới khi nền kinh tế bay tầm thấp bùng nổ với hàng loạt ứng dụng như logistics không người lái, giám sát hạ tầng, nông nghiệp thông minh và ứng phó thiên tai.

Theo ông, trong bối cảnh công nghệ vũ trụ, UAV và các phương tiện bay không người lái phát triển nhanh chóng, vấn đề chủ quyền và an ninh quốc gia trong không gian tầm thấp và tầm cao ngày càng trở nên quan trọng.

Với hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại cùng đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học giàu kinh nghiệm hợp tác quốc tế, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được đánh giá có đủ năng lực để giải quyết những bài toán thực tiễn mà đất nước đặt ra trong lĩnh vực này.

GS.TS Trần Hồng Thái cũng đề xuất Chính phủ tiếp tục quan tâm về cơ chế, chính sách và nguồn lực, trong đó chú trọng đào tạo lại và đào tạo liên tục đội ngũ nhân lực hiện có, đồng thời thu hút chuyên gia là người Việt Nam ở nước ngoài cũng như chuyên gia quốc tế đến làm việc tại Việt Nam.

Ông cũng kêu gọi các bộ, ngành và địa phương tăng cường khai thác dữ liệu vệ tinh và cơ sở hạ tầng mặt đất, đặt hàng các nhiệm vụ khoa học – công nghệ cụ thể để đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư có thể biến dữ liệu vũ trụ thành các giải pháp phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ chủ quyền quốc gia.