Những ngày đầu năm 2026 đang được ghi dấu như giai đoạn kịch tính hiếm thấy của thị trường tài chính toàn cầu. Thị trường kim loại chứng kiến một đợt bùng nổ đồng pha khi dòng vốn ồ ạt rời bỏ các tài sản truyền thống để tìm đến tài sản hữu hình. Từ London, New York đến Thượng Hải, bảng giá phủ kín sắc xanh khi nhà đầu tư tìm kiếm nơi trú ẩn trước rủi ro mất giá tiền tệ.

Trong phiên giao dịch ngày 14/1, bạc tăng vọt 6,1%, lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 92 USD/ounce. Cùng thời điểm, vàng tiếp tục leo thang, tiến sát ngưỡng 4.700 USD/ounce. Không chỉ kim loại quý, các kim loại công nghiệp như đồng và thiếc – vốn được xem là “phong vũ biểu” của kinh tế toàn cầu – cũng đồng loạt lập đỉnh lịch sử.

Giới phân tích Phố Wall gọi hiện tượng này là “giao dịch chống mất giá”, phản ánh xu hướng nhà đầu tư quay lưng với trái phiếu chính phủ và tiền pháp định do lo ngại nợ công phình to và nguy cơ mất giá tiền tệ. Theo ông Hao Hong, Giám đốc đầu tư Lotus Asset Management, vàng tăng giá là tín hiệu cho thấy niềm tin vào tiền pháp định đang suy giảm, kéo theo quá trình định giá lại toàn bộ các tài sản thực.

Chất xúc tác cho làn sóng này đến từ Mỹ, khi dữ liệu lạm phát tháng 12/2025 thấp hơn dự báo làm dấy lên kỳ vọng Fed nới lỏng tiền tệ. Tuy nhiên, lo ngại lớn hơn nằm ở bất ổn thể chế, đặc biệt là thông tin chính quyền Tổng thống Donald Trump xem xét điều tra hình sự Chủ tịch Fed Jerome Powell, gây cú sốc tâm lý mạnh với giới đầu tư. Đồng USD suy yếu càng khiến kim loại định giá bằng USD trở nên hấp dẫn.

Nếu vàng tăng giá vì nỗi sợ hãi tài chính, thì bạc, đồng và thiếc lại được thúc đẩy bởi yếu tố chiến lược. Giới phân tích cho rằng chủ nghĩa dân tộc tài nguyên đang gia tăng khi các cường quốc cạnh tranh quyền kiểm soát nguồn cung khoáng sản thiết yếu. Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng, làm trầm trọng thêm tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng.

Thị trường xuất hiện hiện tượng “backwardation”, khi giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn, phản ánh sự khan hiếm nguồn cung vật chất. Theo ông Andrew Matthews (UBS), tình trạng này tạo ra vòng xoáy tự khuếch đại: nguồn cung càng thắt chặt, giá càng bị đẩy lên, kích thích đầu cơ mạnh hơn.

Ngoài ra, nhu cầu đầu cơ từ Trung Quốc cũng góp phần quan trọng. Khối lượng giao dịch kim loại trên sàn Thượng Hải liên tục lập kỷ lục, trong bối cảnh xuất khẩu, sản xuất và thị trường chứng khoán Trung Quốc khởi sắc. Dòng kim loại vật chất theo đó chảy mạnh về phương Đông.

Trước diễn biến này, các tổ chức tài chính lớn đã điều chỉnh mạnh dự báo. Citigroup nâng mục tiêu giá vàng lên 5.000 USD/ounce và bạc lên 100 USD/ounce trong ngắn hạn, trong khi một số chuyên gia thậm chí cho rằng bạc có thể đạt 150 USD/ounce vào cuối năm. Năm 2025, vàng đã tăng 65% và bạc gần 150%, và năm 2026 được dự báo còn nhiều biến động hơn.

Dù vậy, vẫn có những cảnh báo thận trọng rằng giá đồng có thể điều chỉnh nếu nhu cầu thực tế không theo kịp đà tăng. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, xu hướng dòng tiền tìm đến tài sản cứng vẫn được đánh giá là khó đảo ngược trong ngắn hạn.

Như nhận định của chiến lược gia UBS Joni Teves, dù thị trường cần những nhịp điều chỉnh lành mạnh, nhưng trong bối cảnh niềm tin vào tiền giấy lung lay và tài nguyên trở thành pháo đài chiến lược, “rất khó để đi ngược lại đà tăng” của kim loại.