Trong nghiên cứu, 210 bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ – một trong những loại ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao – được điều trị bằng cùng một thuốc miễn dịch thuộc nhóm ức chế PD-1.

Các bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm bắt đầu điều trị trước 15h và nhóm còn lại sau 15h. Ngoài thời điểm truyền thuốc, mọi yếu tố như phác đồ, liều lượng và theo dõi lâm sàng đều tương đồng.

Sau hơn 28 tháng theo dõi, kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Nhóm truyền thuốc buổi sáng có thời gian sống thêm không tiến triển bệnh trung bình 11,3 tháng, gần gấp đôi so với 5,7 tháng ở nhóm buổi chiều. Thời gian sống toàn bộ cũng dài hơn gần một năm. Tại thời điểm kết thúc nghiên cứu, khoảng 45% bệnh nhân nhóm điều trị sớm còn sống, so với khoảng 15% ở nhóm điều trị muộn.

Xét nghiệm máu cho thấy nhóm điều trị buổi sáng có số lượng tế bào miễn dịch tiêu diệt ung thư cao hơn.

Các nhà khoa học cho rằng kết quả này có thể liên quan đến nhịp sinh học (circadian rhythm) – cơ chế “đồng hồ sinh học” điều phối nhiều hoạt động của cơ thể. Hệ miễn dịch, đặc biệt là tế bào T – lực lượng chủ lực tiêu diệt tế bào ung thư – thay đổi hoạt động theo từng thời điểm trong ngày.

Nghiên cứu tiền lâm sàng trước đó cho thấy tế bào T hoạt động mạnh hơn vào buổi sáng và có xu hướng thâm nhập khối u theo chu kỳ. Thuốc ức chế PD-1 giúp chặn cơ chế “vô hiệu hóa” tế bào T do tế bào ung thư gây ra. Vì vậy, nếu thuốc được truyền vào thời điểm hệ miễn dịch hoạt động tối ưu, hiệu quả điều trị có thể được tăng cường.

Dù được đánh giá là rất thuyết phục, các chuyên gia vẫn kêu gọi thận trọng và cần thêm nghiên cứu trên nhiều quần thể bệnh nhân khác. Một số trung tâm tại Mỹ đang triển khai thử nghiệm tương tự ở bệnh nhân ung thư hắc tố để kiểm chứng tác động của yếu tố thời điểm.

Nếu được xác nhận, phát hiện này có thể mang ý nghĩa lớn trong thực hành lâm sàng, bởi việc điều chỉnh giờ truyền thuốc không đòi hỏi phát triển thuốc mới hay chi phí đáng kể. Tuy nhiên, việc thay đổi lịch điều trị trên diện rộng cũng đặt ra thách thức về tổ chức và nguồn lực bệnh viện.

Kết quả nghiên cứu góp phần củng cố hướng tiếp cận “liệu pháp theo nhịp sinh học” (chronotherapy), cho thấy trong điều trị ung thư, không chỉ loại thuốc sử dụng mà cả thời điểm dùng thuốc cũng có thể quyết định hiệu quả.