Trung Quốc hiện xác định trí tuệ nhân tạo AI, robot và sản xuất tiên tiến là những nội dung trọng tâm trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15. Trong chuyến khảo sát đầu tuần này tại nhà máy xe điện Xiaomi và Trung tâm Đổi mới Robot mô phỏng sinh học Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh quá trình kết hợp giữa AI với sản xuất tiên tiến, tăng cường ứng dụng robot thông minh và công nghệ vận hành bằng AI trong các nhà máy.
Ông cũng kêu gọi các cơ quan Chính phủ cùng doanh nghiệp nhà nước mở rộng thêm các kịch bản ứng dụng thực tế nhằm thúc đẩy thử nghiệm và triển khai công nghệ mới. Nhiều địa phương, trong đó có Thượng Hải, đã đặt mục tiêu thúc đẩy robot hình người tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất trước năm 2030.
Những định hướng này đang dần được phản ánh rõ nét trong hoạt động sản xuất thực tế tại Trung Quốc. Từ lĩnh vực sản xuất máy chủ AI, xe điện đến các ngành thâm dụng lao động như dệt may và lắp ráp công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc ứng dụng AI vào các khâu vận hành, góp phần thay đổi diện mạo của các nhà máy.
Tại một nhà máy sản xuất máy chủ AI ở thành phố Côn Sơn, tỉnh Giang Tô, khoảng 70 giây lại có một máy chủ hoàn thiện rời dây chuyền. Trên sàn sản xuất, các cánh tay robot phối hợp cùng hệ thống kiểm tra bằng thị giác máy tính hoạt động gần như liên tục. Đây được xem là một phần của làn sóng tích hợp AI vào sản xuất tiên tiến đang diễn ra tại nhiều trung tâm công nghiệp của Trung Quốc.
Không chỉ dừng ở tự động hóa, các doanh nghiệp còn thử nghiệm AI nhằm nâng cao độ chính xác, giảm lỗi sản xuất và tăng khả năng tùy biến sản phẩm. Một dây chuyền hiện có thể sản xuất hơn 100 mẫu máy chủ AI khác nhau.
Ông Tang Jibin - Phó Giám đốc Công ty Công nghiệp thông tin Zhongke cho biết: “Từ khâu lắp ráp bộ nhớ tới cài đặt CPU, tỷ lệ tự động hóa của toàn bộ dây chuyền đã vượt 80%. Chúng tôi cũng đưa vào sử dụng hệ thống kiểm tra hình ảnh bằng AI, giúp tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn ngay từ lần lắp ráp đầu tiên tăng khoảng 20%”.
Trong lĩnh vực ô tô, AI cũng đang thay đổi cách vận hành nhà máy. Tại cơ sở sản xuất xe điện của NIO ở thành phố Hợp Phì, hệ thống kiểm tra chất lượng bằng AI có thể hoàn tất khoảng 1.000 hạng mục kiểm tra chỉ trong ba phút.
Ông Zhao Bo - Trưởng bộ phận quản lý chất lượng sản xuất của NIO chia sẻ: “Nhờ hệ thống kiểm tra thông minh bằng AI do chúng tôi tự phát triển, quá trình kiểm định hiện nhanh hơn và hiệu quả hơn rất nhiều. Trong tương lai, sẽ còn có những thay đổi rõ rệt hơn nữa”.
Bên cạnh yếu tố tốc độ, các nhà máy cũng đang hướng tới khả năng sản xuất linh hoạt thay vì chỉ tập trung vào mô hình sản xuất hàng loạt truyền thống. Tại Hội nghị Kỹ thuật số tổ chức ở Phúc Châu hồi cuối tháng 4, nhiều doanh nghiệp đã giới thiệu các dây chuyền lắp ráp có khả năng tự điều chỉnh theo yêu cầu của từng sản phẩm.
Ông Ren Yong - đại diện một doanh nghiệp cho biết, trước đây mỗi dây chuyền thường chỉ phục vụ cho một sản phẩm cố định, nhưng nhu cầu hiện nay ngày càng đa dạng và đòi hỏi khả năng tùy biến nhanh hơn. Vì vậy, doanh nghiệp phát triển mô hình sản xuất linh hoạt có thể tự động thích ứng và phản hồi nhanh với các đơn hàng cá nhân hóa.
AI cũng bắt đầu tác động tới các ngành sản xuất truyền thống. Tại Nam Thông - trung tâm sản xuất chăn ga lớn của Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp sử dụng AI để tạo mẫu thiết kế mới và dự báo xu hướng tiêu dùng nhằm giảm lượng hàng tồn kho.
Ông Shi Si - Tổng Giám đốc Công ty Briney Textile cho biết, doanh nghiệp có thể thử nghiệm nhiều mẫu sản phẩm khác nhau để mang tới thêm lựa chọn cho khách hàng. Theo ông, AI kết hợp với khả năng phản ứng nhanh của chuỗi cung ứng có thể giúp giải quyết bài toán tồn kho.
Sự thay đổi tại các trung tâm công nghiệp lớn cho thấy, làn sóng tích hợp AI tại Trung Quốc đang chuyển dần từ các thử nghiệm đơn lẻ sang ứng dụng quy mô công nghiệp. Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng suất mà còn hướng tới chủ động công nghệ và giảm rủi ro chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn vẫn sẽ phụ thuộc vào khả năng thương mại hóa công nghệ, nhu cầu thị trường cũng như chi phí đầu tư cho tự động hóa.
Theo thống kê, tính đến cuối năm ngoái, hơn 30% doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn tại Trung Quốc đã ứng dụng AI vào hoạt động thực tế, từ kiểm tra chất lượng, quản lý dây chuyền đến điều phối sản xuất. Giới phân tích kỳ vọng AI có thể tạo thêm động lực cho nền kinh tế Trung Quốc trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng suy yếu và thị trường bất động sản giảm tốc. Goldman Sachs từng dự báo AI tạo sinh có thể giúp GDP Trung Quốc tăng thêm khoảng 0,2 - 0,3 điểm phần trăm vào năm 2030.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang sản xuất thông minh cũng tạo áp lực lớn lên thị trường lao động khi vừa thiếu, vừa thừa nhân lực. Một số nhóm lao động có nguy cơ bị thay thế bởi AI, trong khi các ngành công nghệ cao và lĩnh vực ứng dụng AI lại thiếu hụt nhân sự.
Các tài liệu phát triển nhân lực của Chính phủ Trung Quốc trước đây từng cảnh báo nước này có thể thiếu gần 30 triệu lao động kỹ thuật cao trong ngành sản xuất vào năm 2025. Điều này buộc nhiều doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phải tăng tốc xây dựng nguồn nhân lực cho các nhà máy thông minh, nơi nhu cầu về kỹ năng vận hành robot, tự động hóa và quản lý hệ thống AI ngày càng tăng.
Tại một hội chợ việc làm ở Quảng Đông, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực robot và sản xuất thông minh đang đẩy mạnh tuyển dụng lao động công nghệ cao.
Ông Ge Zhenwei - Trưởng bộ phận thương hiệu Công ty AI² Robotics Thâm Quyến cho biết: “Nhu cầu đối với nhóm nhân lực này hiện đang tăng bùng nổ. Không chỉ riêng công ty chúng tôi, mà toàn ngành đều đang chạy đua tuyển dụng”.
Sự gia tăng nhu cầu tuyển dụng cho thấy các ngành robot công nghiệp, xe điện và AI công nghiệp đang cần ngày càng nhiều lao động kỹ thuật. Đi cùng với đó là áp lực đào tạo lại lực lượng lao động hiện có.
Tại trường dạy nghề Vu Hồ ở tỉnh An Huy, học viên ngành robot được đào tạo trên các mô hình dây chuyền sản xuất thực tế và tham gia dự án doanh nghiệp ngay trong quá trình học.
Ông Yang Jinguo - Giảng viên Trường dạy nghề Vu Hồ cho biết: “Chúng tôi hợp tác với công ty robot Efort. Mỗi học kỳ, học viên sẽ tới doanh nghiệp từ 2 đến 4 tuần để tham gia các dự án thực tế và tìm hiểu cách vận hành trong nhà máy”.
Nhiều doanh nghiệp cũng phối hợp với các trường học để xây dựng nguồn nhân lực dài hạn. Sinh viên sau khi hoàn thành phần lớn chương trình đào tạo sẽ tiếp tục thực hành trực tiếp tại doanh nghiệp.
Bà Liu Yanyu - Giám đốc đào tạo Công ty Sunwoda Electronic nhận định: “Mô hình này có thể rút ngắn khoảng 50% thời gian để nhân sự thích nghi với công việc. Đồng thời cũng giúp nâng tỷ lệ gắn bó và tăng mức độ phù hợp giữa người lao động và vị trí tuyển dụng”.
Trong khi đó, AI và robot cũng đang làm thay đổi cơ cấu việc làm bên trong các nhà máy. Tại các doanh nghiệp dệt may ở Nam Thông, nhiều công việc mang tính lặp lại đã được tự động hóa, trong khi nhu cầu đối với lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng.
Bà Li Lanyu - Giám đốc Bộ phận Quản lý Đổi mới của Tập đoàn Dasheng cho biết: “Các công việc mang tính lặp lại đang được robot thay thế. Vì vậy, chúng tôi cần nhiều nhân sự có trình độ Cao đẳng, Đại học hơn để đảm bảo thiết bị vận hành an toàn, ổn định và duy trì chất lượng sản phẩm”.
Theo thống kê của Đại học Thanh Hoa, trong năm ngoái, số cử nhân xuất sắc lựa chọn làm việc trong lĩnh vực sản xuất và năng lượng của trường đã tăng 19,1%, đánh dấu năm thứ 6 tăng trưởng liên tiếp. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh các ngành sản xuất công nghệ cao ngày càng thu hút nhân lực kỹ thuật.
Giới quan sát cho rằng, quá trình chuyển đổi sang sản xuất thông minh sẽ không chỉ phụ thuộc vào tốc độ đầu tư công nghệ mà còn nằm ở khả năng đào tạo lại lực lượng lao động trên quy mô lớn. Tại nhiều nhà máy ở Trung Quốc, câu hỏi hiện nay không còn là có tự động hóa hay không, mà là người lao động sẽ đứng ở đâu trong các dây chuyền ngày càng vận hành bằng dữ liệu và thuật toán.
Bình luận
0