Trung Quốc tăng tốc chinh phục “đôi tay robot”, mảnh ghép khó nhất của robot hình người

Trong cuộc đua phát triển robot hình người, nhiều chuyên gia cho rằng việc tạo ra một đôi bàn tay có khả năng thao tác tinh vi như con người là thử thách phức tạp nhất. Nếu vượt qua rào cản này, robot sẽ không chỉ phục vụ các màn trình diễn công nghệ mà còn có thể tham gia sâu vào sản xuất, dịch vụ và đời sống hằng ngày.

Theo The Guardian, Trung Quốc đang nổi lên như một trong những quốc gia dẫn đầu lĩnh vực này nhờ sự kết hợp giữa năng lực sản xuất, trí tuệ nhân tạo (AI) và các chính sách hỗ trợ phát triển "AI hiện thân" (Embodied AI).

Bàn tay con người sở hữu cấu trúc cực kỳ phức tạp. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như buộc dây giày, cài cúc áo hay cầm nắm đồ vật đều cần sự phối hợp chính xác giữa hệ thần kinh, cơ bắp và các khớp ngón tay. Đây là khả năng mà máy móc vẫn chưa thể tái tạo hoàn chỉnh.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang mở ra cơ hội giúp robot không chỉ thực hiện các thao tác chính xác mà còn có thể thích nghi với môi trường thực tế.

Tại Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đang tập trung phát triển các bàn tay robot có độ khéo léo cao nhằm đưa robot hình người vào những công việc như sản xuất, dịch vụ, chăm sóc gia đình hay hỗ trợ y tế.

Lĩnh vực này thu hút sự quan tâm lớn sau khi dàn robot của Unitree gây ấn tượng tại Gala mừng Xuân 2025. Chính phủ Trung Quốc cũng xác định robot AI hiện thân sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh lực lượng lao động suy giảm và dân số già hóa.

Nhiều doanh nghiệp kỳ vọng robot trong tương lai có thể đảm nhận các công việc thường nhật như nấu ăn, gấp quần áo, cắt tóc hoặc chăm sóc người cao tuổi.

Theo các chuyên gia, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở việc giúp robot di chuyển mà là khả năng cầm nắm và thao tác với nhiều loại vật thể khác nhau.

Tỷ phú Elon Musk từng nhận định phần lớn độ phức tạp của dự án robot Optimus đến từ việc phát triển đôi bàn tay.

Ông Zhou Yong, nhà sáng lập LinkerBot, cũng cho rằng chế tạo bàn tay robot khó hơn nhiều so với phần còn lại của robot hình người.

Do kích thước nhỏ nhưng phải tích hợp hệ thống truyền động, cảm biến và điều khiển với độ chính xác rất cao, các kỹ sư phải giải quyết hàng loạt bài toán về cơ khí, điện tử và AI trong không gian vô cùng hạn chế.

Được thành lập từ năm 2023, LinkerBot hiện sản xuất khoảng 5.000 bàn tay robot mỗi tháng và đặt mục tiêu tăng gấp đôi công suất trong thời gian tới, hướng tới mức định giá khoảng 6 tỷ USD.

Ngoài robot hình người, công ty còn phát triển bàn tay giả dành cho người khuyết tật với kỳ vọng giảm giá thành từ hàng chục nghìn USD xuống còn khoảng 1.000 USD mỗi sản phẩm.

Một trong những lợi thế lớn nhất của Trung Quốc là hệ sinh thái sản xuất hoàn chỉnh.

Sự phát triển của ngành xe điện đã tạo nền tảng cung cấp hàng loạt linh kiện quan trọng cho robot, từ pin lithium-ion đến các động cơ điện kích thước nhỏ nhưng có độ chính xác cao.

Ông Pan Yunzhe, nhà sáng lập Wuji Technology, cho biết chính chuỗi cung ứng này đã khiến ông quyết định chuyển hoạt động nghiên cứu từ Mỹ về Trung Quốc sau khi nhận thấy việc phát triển phần cứng tại Mỹ gặp nhiều khó khăn do nguồn linh kiện phân tán.

Nếu phần cứng đang dần hoàn thiện thì việc giúp robot sử dụng thành thạo đôi bàn tay lại là bài toán còn nan giải hơn.

Giáo sư Nathan Lepora, chuyên gia robot và AI thuộc Đại học Bristol, nhận định điều khiển robot thực hiện các thao tác linh hoạt vẫn là thách thức chưa có lời giải hoàn chỉnh.

Để huấn luyện robot, nhiều doanh nghiệp đang áp dụng phương pháp điều khiển từ xa nhằm thu thập dữ liệu thao tác thực tế.

Khác với các mô hình ngôn ngữ có thể học từ kho dữ liệu văn bản khổng lồ trên Internet, dữ liệu về chuyển động và tương tác trong không gian ba chiều vẫn rất hạn chế.

Wuji Technology phát triển găng tay cảm biến có khả năng ghi lại chuyển động, lực tác động và cảm giác tiếp xúc của con người. Dữ liệu này giúp robot học những thao tác đòi hỏi sự tinh tế, chẳng hạn điều chỉnh lực khi đập trứng vào mép chảo để tránh làm vỡ nát quả trứng.

Theo các nhà nghiên cứu, mục tiêu lâu dài là giúp robot không chỉ sao chép chuyển động mà còn hiểu được cách con người cảm nhận khi tiếp xúc với từng loại vật thể.

Hiện Trung Quốc có hơn một triệu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực robot, trong đó số doanh nghiệp mới thành lập trong năm 2025 tăng khoảng 40% so với năm trước.

Riêng thị trường bàn tay robot được cho là đã vượt quy mô 50 tỷ nhân dân tệ trong năm qua và tiếp tục tăng trưởng mạnh.

Các doanh nghiệp kỳ vọng khi công nghệ thao tác đạt đến trình độ tương đương con người, robot hình người sẽ trở thành trợ lý hữu ích trong gia đình, nhà máy và nhiều lĩnh vực khác.

Theo ông Zhou Yong, mục tiêu cuối cùng của ngành robot không phải thay thế con người mà là hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng cuộc sống.