Sau những ngày nghỉ lễ với lịch sinh hoạt đảo lộn, không ít gia đình nhận thấy con em mình khó quay lại nề nếp học tập. Trẻ ngủ muộn, buồn ngủ vào buổi sáng, giảm hứng thú học hành, thậm chí tỏ ra cáu kỉnh khi nhắc đến chuyện trở lại lớp. Dù nhiều phụ huynh cho rằng đây chỉ là biểu hiện “lười” nhất thời, giới chuyên môn cho rằng đây là phản ứng thích nghi tự nhiên.

Theo phân tích về sự phát triển não bộ của Harvard University, trẻ em đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi trong thói quen hằng ngày. Lịch sinh hoạt ổn định giúp não bộ hình thành cảm giác an toàn và khả năng tự điều chỉnh. Khi giờ ngủ – thức, ăn uống hay thời gian sử dụng thiết bị điện tử bị xáo trộn trong nhiều ngày, trẻ cần thời gian để tái thiết lập cấu trúc này.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu giáo dục của OECD cho thấy môi trường học tập ổn định cùng sự nhất quán trong sinh hoạt gia đình có liên hệ chặt chẽ với khả năng tập trung và kiểm soát cảm xúc của trẻ. Vì vậy, việc “khó vào guồng” sau kỳ nghỉ dài là hiện tượng phổ biến.

Những dấu hiệu thường gặp gồm: mệt mỏi vào buổi sáng, giảm động lực học tập, tăng nhu cầu sử dụng điện thoại hoặc tivi, thậm chí xuất hiện lo lắng nhẹ trước ngày đi học. Trẻ nhỏ có thể bám cha mẹ hoặc khóc khi đến trường.

Để hỗ trợ con thích nghi, phụ huynh nên chủ động điều chỉnh nhịp sinh hoạt từ sớm thay vì chờ đến sát ngày nhập học. Việc cho trẻ đi ngủ sớm hơn mỗi ngày 15–30 phút, giảm dần thời gian sử dụng màn hình và tăng cường vận động ngoài trời sẽ giúp cơ thể tái lập đồng hồ sinh học tự nhiên.

Giao tiếp tích cực cũng rất quan trọng. Thay vì gây áp lực, cha mẹ có thể trò chuyện về những điều thú vị ở trường như gặp lại bạn bè, tham gia môn học yêu thích hay kế hoạch mới trong học kỳ. Điều này giúp trẻ chuyển từ tâm lý mất tự do sang cảm giác mong đợi tích cực.

Ngoài ra, duy trì bữa sáng đầy đủ dưỡng chất và giờ ăn ổn định giúp cải thiện năng lượng, tăng khả năng tập trung trong những ngày đầu trở lại lớp. Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến trẻ cáu kỉnh hơn và giảm hiệu suất học tập.

Điều cần tránh là kỳ vọng trẻ lập tức lấy lại phong độ như trước kỳ nghỉ. Quá trình thích nghi thường kéo dài vài ngày đến một tuần, tùy độ tuổi và mức độ thay đổi sinh hoạt trong dịp Tết. Khi được hỗ trợ nhẹ nhàng và nhất quán, trẻ sẽ dần ổn định nhịp học tập mà không cần đến biện pháp cứng rắn.

Kỳ nghỉ là thời gian quan trọng để gia đình gắn kết, nhưng giai đoạn chuyển tiếp sau đó cũng cần được quan tâm. Sự chuẩn bị có kế hoạch và đồng hành tích cực từ cha mẹ sẽ giúp trẻ bước vào học kỳ mới với tâm thế vững vàng hơn.