Theo Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, các tổn thương tâm lý ở trẻ thường xuất hiện ngay sau thảm họa, dù không phải lúc nào cũng dễ nhận biết. Đây là phản ứng tự nhiên của não bộ nhằm thích nghi và tự bảo vệ trước cú sốc lớn.

Thực tế cho thấy, nhiều trẻ phải đối diện với những trải nghiệm gây ám ảnh mạnh. Có em nhỏ bị lạc người thân giữa đám cháy, sau đó rơi vào trạng thái hoảng loạn khi phải ở một mình trong môi trường xa lạ. Với trẻ em, cảm giác mất kết nối với gia đình đôi khi gây tổn thương sâu sắc hơn cả sự kiện nguy hiểm.

Ở một trường hợp khác, một thiếu niên sống sót sau trận lũ dữ nhưng lại bị trách mắng sau khi được cứu. Thời gian sau đó, em có dấu hiệu thay đổi rõ rệt về tâm lý như cáu gắt, thu mình, giảm sút học tập và hạn chế giao tiếp.

Theo các chuyên gia, cách ứng xử của người lớn sau thảm họa đóng vai trò rất quan trọng. Sự thấu hiểu và hỗ trợ đúng cách có thể giúp trẻ hồi phục, trong khi những phản ứng tiêu cực lại có thể làm tình trạng sang chấn trở nên nghiêm trọng hơn.

Chuyên gia tại Viện Sức khỏe Tâm thần, cho biết trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương do não bộ và khả năng điều tiết cảm xúc chưa hoàn thiện.

Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như rối loạn giấc ngủ, ác mộng, lo âu kéo dài, cáu gắt, thu mình hoặc sa sút học tập. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể là bám chặt người thân, sợ bóng tối, quấy khóc hoặc tái xuất hiện các hành vi như tè dầm.

Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng nguyên tắc “sơ cứu tâm lý” cho trẻ sau thảm họa: đảm bảo trẻ luôn cảm thấy an toàn, có người thân bên cạnh; lắng nghe khi trẻ muốn chia sẻ nhưng không ép buộc; đồng thời hạn chế để trẻ tiếp xúc với thông tin tiêu cực.

Trong trường hợp các biểu hiện bất ổn tâm lý kéo dài, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và hỗ trợ kịp thời, tránh để ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ.