Âm vang Tết xưa và nỗi lo thất truyền
Tin vui từ Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO đã mang lại hy vọng lớn cho các nghệ nhân cuối cùng của làng Đông Hồ, tỉnh Bắc Ninh. Tranh Đông Hồ không chỉ là một nghề thủ công mà còn là "linh hồn" của văn hóa Tết Nguyên Đán truyền thống Việt Nam, là biểu tượng của những ước vọng bình dị, tốt lành. Những bức tranh "Gà mẹ đẻ con," "Đám cưới chuột" đã đi sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ người Việt.
Tuy nhiên, chính sự phát triển và thay đổi của thị hiếu đã khiến dòng tranh này dần mất đi chỗ đứng. Việc làm tranh thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, từ việc làm giấy Dó, pha màu tự nhiên từ vỏ tràm, lá chàm, đến kỹ thuật in ván khắc gỗ tinh xảo, trong khi giá trị thương mại không đủ hấp dẫn. Hậu quả là số lượng nghệ nhân nắm giữ kỹ thuật truyền thống ngày càng ít đi, đẩy nghề Đông Hồ vào tình trạng cần "bảo vệ khẩn cấp".
Quyết định của UNESCO là sự ghi nhận to lớn về mặt văn hóa, nhưng đồng thời là lời nhắc nhở rằng chúng ta không thể để một di sản quý giá bị mai một chỉ vì thiếu cơ chế bảo tồn và phát triển bền vững.
Bản kế hoạch giải cứu và trách nhiệm thế hệ
Việc được UNESCO bảo vệ khẩn cấp mở ra cánh cửa tiếp cận các nguồn tài trợ quốc tế và xây dựng chương trình hành động bài bản.
Chính phủ Việt Nam và chính quyền tỉnh Bắc Ninh sẽ phải phối hợp thực hiện một bản kế hoạch giải cứu toàn diện. Kế hoạch này bao gồm việc truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, hỗ trợ xây dựng xưởng in, và quan trọng nhất là tạo ra thị trường đầu ra bền vững cho tranh Đông Hồ thông qua du lịch và các ứng dụng hiện đại.
Các chuyên gia văn hóa cho rằng, cần phải đưa tranh Đông Hồ ra khỏi bối cảnh "tôn thờ" mà đưa nó vào đời sống, ứng dụng vào thiết kế hiện đại, sản phẩm lưu niệm chất lượng cao. Trách nhiệm bảo tồn không chỉ thuộc về Nhà nước và nghệ nhân mà còn thuộc về toàn bộ người dân, biến niềm tự hào văn hóa thành hành động cụ thể, mua và trân trọng những giá trị tinh hoa được UNESCO công nhận. Đây là cơ hội cuối cùng để đảm bảo rằng, tiếng "âm vang" của tranh Tết xưa sẽ không bị tắt đi trong dòng chảy thời gian./.
Bình luận
0