An toàn của trẻ em trên môi trường mạng tiếp tục là một trong những vấn đề gây tranh luận gay gắt khi sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đang kéo theo hàng loạt nguy cơ mới nhưng chưa có giải pháp bảo vệ thống nhất.
Một trong những vụ việc điển hình từng gây chấn động tại Mỹ là trường hợp một thiếu niên bị lừa đảo, tống tiền và ép tạo ra các nội dung nhạy cảm trên Snapchat. Những hình ảnh này sau đó bị phát tán lên Twitter, nay là nền tảng X, và chỉ được gỡ bỏ sau nhiều lần gia đình nạn nhân khiếu nại tới cơ quan chức năng. Vụ việc cho thấy trẻ em có thể dễ dàng trở thành mục tiêu của các hành vi xâm hại trên không gian mạng.
Theo các chuyên gia, việc tạo lập và phát tán nội dung xâm hại tình dục trẻ em, thường được gọi là CSAM, hiện là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với trẻ nhỏ khi sử dụng Internet. Không dừng lại ở đó, mạng xã hội còn bị cho là tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, khiến trẻ dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, bị bắt nạt trực tuyến hoặc phụ thuộc quá mức vào tương tác ảo.
Hiện nay, tranh luận lớn nhất xoay quanh câu hỏi: ai phải chịu trách nhiệm chính trong việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số - các nền tảng công nghệ, chính phủ, phụ huynh hay nhà trường. Dù hầu hết đều thống nhất rằng Internet cần trở nên an toàn hơn với trẻ nhỏ, song cách thức triển khai vẫn chưa nhận được sự đồng thuận.
Một hướng tiếp cận đang được chú ý là tăng cường chế tài pháp lý đối với các tập đoàn công nghệ. Mới đây, bồi thẩm đoàn bang New Mexico đã phán quyết Meta phải chịu trách nhiệm vì gây hiểu lầm về mức độ an toàn và để xảy ra hành vi khai thác trẻ em trên nền tảng, buộc công ty nộp phạt 375 triệu USD. Ngay sau đó, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles cũng kết luận Meta và Google đã thiết kế nền tảng theo hướng gây nghiện với người dùng trẻ tuổi, yêu cầu hai doanh nghiệp bồi thường tổng cộng 3 triệu USD.
Các phán quyết này được xem là dấu mốc quan trọng trong việc buộc các nền tảng mạng xã hội phải chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn, thay vì chỉ dựa vào cơ chế miễn trừ pháp lý theo Điều 230 của Đạo luật Truyền thông năm 1996 như trước đây.
Song song với đó, nhiều đề xuất luật mới cũng đang được đưa ra, nổi bật là Kids Online Safety Act (KOSA). Dự luật này yêu cầu các công ty công nghệ phải có “nghĩa vụ chăm sóc”, tức chủ động ngăn chặn những nội dung hoặc cơ chế gây tác động xấu như nghiện mạng xã hội, rối loạn ăn uống, bạo lực, lừa đảo hay bắt nạt.
Tuy nhiên, KOSA cũng gây nhiều tranh cãi khi các tổ chức bảo vệ quyền tự do số như ACLU hay Electronic Frontier Foundation cho rằng việc buộc nền tảng tăng cường giám sát có thể dẫn tới xâm phạm quyền riêng tư và tự do ngôn luận của người dùng.
Một giải pháp khác được nhiều quốc gia thúc đẩy là xác minh độ tuổi. Ủy ban châu Âu đang phát triển ứng dụng xác minh tuổi, trong khi nhiều bang tại Mỹ cũng yêu cầu các nền tảng kiểm tra độ tuổi người dùng trước khi cho phép truy cập. Dẫu vậy, biện pháp này tiếp tục vấp phải lo ngại về nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân cũng như khả năng trẻ vị thành niên tìm cách lách luật.
Ngoài Mỹ và châu Âu, một số quốc gia như Australia hay Indonesia đã áp dụng biện pháp mạnh hơn khi hạn chế hoặc cấm người dưới độ tuổi nhất định sử dụng mạng xã hội. Song theo các chuyên gia, việc cấm hoàn toàn chưa chắc là lời giải tối ưu bởi trẻ em vẫn cần môi trường số để học tập, tiếp cận thông tin và giao tiếp trong xã hội hiện đại.
Trong bối cảnh đó, giới chuyên môn nhận định không tồn tại một giải pháp đơn lẻ nào có thể xử lý toàn diện vấn đề an toàn trẻ em trên mạng xã hội. Điều cần thiết là sự phối hợp chặt chẽ giữa nền tảng công nghệ, cơ quan quản lý, gia đình và nhà trường nhằm xây dựng một không gian trực tuyến an toàn hơn, đồng thời vẫn duy trì được quyền riêng tư và các quyền tự do cơ bản của người dùng trẻ tuổi.
Bình luận
0