Một đoạn video lan truyền trên mạng xã hội Rednote gần đây cho thấy “Shan Shan” – một thú cưng AI – trò chuyện, thể hiện cảm xúc và thậm chí từ chối hát vì “đang lo cho chủ”. Hình ảnh đáng yêu này thu hút hàng triệu lượt xem, phản ánh sức hút mạnh mẽ của dòng thiết bị đang nổi lên tại Trung Quốc.

Khác với chó mèo thật, thú cưng AI là các thiết bị mềm mại, tích hợp cảm biến, micro và trí tuệ nhân tạo, có thể trò chuyện, phản hồi cảm xúc và ghi nhớ thói quen người dùng. Với nhiều người trẻ sống một mình, chúng trở thành nguồn an ủi tinh thần mà không đòi hỏi chăm sóc phức tạp như thú nuôi thật.

Nhiều chủ sở hữu cho biết họ tìm thấy sự đồng hành cảm xúc từ những “sinh vật” công nghệ này. Một số thiết bị còn có nhật ký điện tử, ghi lại tương tác với chủ, giúp tăng cảm giác gắn kết. Các sản phẩm như Fuzozo hay Ropet được thiết kế với tính cách riêng, có thể “phát triển” theo thời gian dựa trên cách người dùng trò chuyện và đối xử.

Sự phát triển nhanh chóng của thị trường cũng được phản ánh qua các con số. Nhiều nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc xếp đồ chơi AI vào nhóm sản phẩm nổi bật. Các công ty công nghệ lớn và startup cùng tham gia, trong khi chuỗi cung ứng sản xuất được hậu thuẫn mạnh mẽ. Dự báo thị trường đồ chơi AI tại Trung Quốc có thể đạt quy mô hàng tỷ USD trong vài năm tới.

Tuy vậy, không phải ai cũng gắn bó lâu dài. Một số người dùng cho biết sự hứng thú giảm dần sau vài tuần khi các cuộc trò chuyện trở nên lặp lại. Tỷ lệ trả lại sản phẩm ở một số hãng khá cao, cho thấy thách thức trong việc duy trì trải nghiệm mới mẻ và cảm xúc bền vững.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ quyền riêng tư. Thú cưng AI thường được trang bị micro, camera và cảm biến để phân tích giọng nói, biểu cảm và hành vi người dùng. Điều này có thể tạo ra lượng dữ liệu cá nhân lớn, trong khi người dùng khó biết chính xác thông tin nào được thu thập, lưu trữ hay chia sẻ.

Một số nhà sản xuất khẳng định dữ liệu chủ yếu được lưu trữ trên thiết bị và có mã hóa khi xử lý trên đám mây. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng cần có quy định rõ ràng và minh bạch hơn. Cơ quan quản lý Trung Quốc hiện cũng đang xây dựng tiêu chuẩn an toàn và bảo vệ dữ liệu cho các thiết bị AI tiêu dùng, đồng thời soạn thảo quy định yêu cầu hệ thống phải thông báo rõ cho người dùng khi họ đang tương tác với AI.

Các chuyên gia tâm lý nhận định thú cưng AI có thể mang lại niềm vui và hỗ trợ tinh thần nhất định, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các mối quan hệ ngoài đời thực. Sự phát triển của công nghệ này vì thế vừa mở ra cơ hội mới cho ứng dụng AI trong đời sống, vừa đặt ra bài toán cân bằng giữa tiện ích, cảm xúc và an toàn dữ liệu cá nhân.