Sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn trong những năm gần đây đã làm thay đổi đáng kể thói quen tiếp nhận thông tin của người dùng. Chỉ với một cú vuốt màn hình, hàng loạt nội dung giải trí, tin tức, hài hước hoặc quảng cáo liên tục xuất hiện, tạo cảm giác mới mẻ và cuốn hút.
Ảnh: TL
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tâm lý và thần kinh học cảnh báo rằng việc tiêu thụ quá mức các nội dung ngắn, tốc độ cao có thể khiến não bộ dần hình thành thói quen tìm kiếm sự kích thích liên tục, làm giảm khả năng duy trì sự chú ý đối với các hoạt động đòi hỏi tư duy sâu.
Theo các chuyên gia, mỗi khi xem một nội dung thú vị, não bộ sẽ giải phóng dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn và hài lòng. Các nền tảng video ngắn được thiết kế với thuật toán cá nhân hóa mạnh mẽ, liên tục đề xuất những nội dung phù hợp với sở thích của người dùng.
Điều này khiến nhiều người rơi vào vòng lặp "xem thêm một video nữa", rồi tiếp tục kéo dài hàng giờ mà không nhận ra thời gian đã trôi qua.
Khác với việc đọc sách, học tập hay làm việc đòi hỏi sự tập trung kéo dài, video ngắn cung cấp phần thưởng gần như tức thì cho não bộ. Khi não quen với kiểu kích thích này, người xem có thể cảm thấy khó chịu, mất kiên nhẫn khi phải thực hiện các nhiệm vụ cần suy nghĩ lâu hoặc tiếp nhận thông tin phức tạp.
Thuật ngữ "brain rot" hay còn được gọi phổ biến là "thối não" không phải là một chẩn đoán y khoa chính thức. Tuy nhiên, cụm từ này được sử dụng để mô tả tình trạng suy giảm khả năng tập trung, tư duy hời hợt và cảm giác mệt mỏi tinh thần do tiêu thụ quá nhiều nội dung giải trí ngắn hạn, thiếu giá trị.
Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
Khó tập trung vào công việc hoặc học tập trong thời gian dài. Thường xuyên mất kiên nhẫn khi đọc sách, xem tài liệu dài. Có thói quen kiểm tra điện thoại liên tục. Cảm thấy bồn chồn khi không có nội dung giải trí để xem. Giảm khả năng ghi nhớ và tiếp nhận thông tin chuyên sâu. Thức khuya do lướt video kéo dài.
Nhiều người cho biết họ chỉ định xem vài phút nhưng cuối cùng lại dành hàng giờ mỗi ngày cho các nền tảng mạng xã hội mà không thu được nhiều giá trị thực tế.
Ngoài việc ảnh hưởng đến khả năng tập trung, việc sử dụng video ngắn quá mức còn có thể làm gia tăng nguy cơ rối loạn giấc ngủ, căng thẳng và lo âu.
Ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại kết hợp với việc tiếp nhận lượng lớn thông tin trước giờ ngủ có thể khiến não bộ khó thư giãn, làm giảm chất lượng giấc ngủ. Thiếu ngủ kéo dài lại tiếp tục ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng học tập và hiệu suất làm việc.
Bên cạnh đó, việc liên tục so sánh bản thân với hình ảnh hào nhoáng, cuộc sống được "chỉnh sửa" trên mạng xã hội cũng có thể làm gia tăng cảm giác tự ti, áp lực hoặc bất mãn với cuộc sống thực.
Trẻ em và thanh thiếu niên được xem là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn cả do não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện khả năng kiểm soát hành vi.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên chủ động kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử, đặc biệt là các nền tảng video ngắn.
Mỗi người có thể đặt giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng mỗi ngày, tắt thông báo không cần thiết và xây dựng những khoảng thời gian "không màn hình" trong ngày. Việc đọc sách, chơi thể thao, tham gia các hoạt động ngoài trời hoặc giao tiếp trực tiếp với gia đình, bạn bè là những cách hiệu quả giúp não bộ được nghỉ ngơi và tái tạo.
Ngoài ra, nên tránh sử dụng điện thoại ít nhất 30-60 phút trước khi đi ngủ để bảo vệ chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tinh thần.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng video ngắn không phải là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương não bộ. Tuy nhiên, việc sử dụng thiếu kiểm soát có thể làm thay đổi thói quen tư duy, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và chất lượng cuộc sống. Trong thời đại số, sử dụng công nghệ một cách cân bằng và có chủ đích chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe tinh thần lâu dài.
Bình luận
0