Thị trường ô tô Việt Nam vừa khép lại năm 2025 bằng những con số ấn tượng, phản ánh sự phục hồi ngoạn mục và nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng trưởng ở mức hai con số. Sự sôi động này không chỉ minh chứng cho sức sống của nền kinh tế mà còn là tín hiệu phát đi từ một thị trường đang ở giai đoạn "vàng" của quá trình phổ cập xe hơi.

Động lực từ sức hấp thụ mạnh mẽ của thị trường nội địa

Số liệu mới nhất từ cơ quan Hải quan cho thấy một bức tranh tăng trưởng đầy lạc quan. Năm 2025, tổng trị giá nhập khẩu ô tô nguyên chiếc và linh kiện đạt 10,67 tỷ USD, tăng mạnh 25,6% (tương ứng tăng 2,17 tỷ USD) so với năm trước. Trong đó, chi phí nhập khẩu linh kiện và phụ tùng ô tô đạt 5,93 tỷ USD, tăng 21,5%.

Riêng tháng 12/2025, kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này đã đạt 707 triệu USD, tăng 24,1% so với tháng trước đó. Nguồn cung vẫn tập trung chủ yếu từ các thị trường năng động tại châu Á như Trung Quốc (364 triệu USD), Thái Lan (80 triệu USD) và Hàn Quốc (79,5 triệu USD). Sự gia tăng đồng bộ từ linh kiện đến xe nguyên chiếc cho thấy các nhà sản xuất đang đẩy mạnh công suất lắp ráp để đáp ứng "cơn khát" xe của người tiêu dùng trong nước.

Bà Trần Thị Quỳnh Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), nhận định sự tăng trưởng này là minh chứng rõ nét cho thấy các chính sách kích cầu và ổn định kinh tế vĩ mô đã phát huy tác dụng. "Việc doanh nghiệp chi hơn 10 tỷ USD để đưa xe và linh kiện về phục vụ thị trường cho thấy niềm tin tiêu dùng đã quay trở lại mạnh mẽ. Đây là nền tảng quan trọng để chúng ta chuyển hướng từ nhập khẩu sang thúc đẩy sản xuất tại chỗ khi quy mô thị trường đã chạm ngưỡng tối ưu," bà Nga chia sẻ.

Dưới lăng kính của các chuyên gia kinh tế, con số hơn 10 tỷ USD nhập khẩu không nên chỉ nhìn nhận như một khoản chi, mà cần được xem là "phân khúc thị trường tiềm năng" đang chờ các doanh nghiệp nội địa khai phá.

PGS.TS. Phạm Thế Anh, chuyên gia kinh tế trưởng từ Đại học Kinh tế Quốc tế, cho rằng sức hấp thụ mạnh mẽ của thị trường năm 2025 chính là "thỏi nam châm" thu hút các dòng vốn đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ. "Khi quy mô thị trường đủ lớn, các tập đoàn đa quốc gia sẽ tính đến chuyện đặt nhà máy linh kiện tại Việt Nam để giảm chi phí logistics và tận dụng các ưu đãi thuế quan. Con số 5,93 tỷ USD nhập khẩu linh kiện chính là dư địa để các doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng," ông Thế Anh phân tích.

Đồng quan điểm lạc quan, GS.TS. Trần Thọ Đạt, chuyên gia kinh tế, nhấn mạnh vào cơ hội trong làn sóng chuyển đổi xanh. Theo ông, năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng đột phá của xe điện và xe lai (Hybrid). Dù linh kiện hiện nay vẫn phải nhập khẩu nhiều, nhưng đây lại là cơ hội để Việt Nam "đi tắt đón đầu" trong lĩnh vực sản xuất pin và thiết bị điện tử ô tô. "Chúng ta đang có một thị trường sẵn sàng chi hàng tỷ USD cho công nghệ mới. Nếu có cơ chế khuyến khích đúng đắn, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm sản xuất xe điện của khu vực ASEAN," GS. Đạt khẳng định.

Kỳ vọng bứt phá từ hệ sinh thái chính sách mới

Để hiện thực hóa giấc mơ tự chủ ngành ô tô, sự đồng hành của chính sách là yếu tố quyết định. Bà Trần Thị Quỳnh Nga cho biết, Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp với các bộ ngành để hoàn thiện khung pháp lý theo hướng ưu đãi sâu cho các dự án có tỷ lệ nội địa hóa cao và sử dụng công nghệ sạch.

Nghị quyết số 253/2025/QH15 về chính sách phát triển năng lượng quốc gia (có hiệu lực từ tháng 3/2026) và các điều chỉnh trong Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" tài chính thiết thực. Các cơ chế như miễn giảm thuế cho trái phiếu xanh hay ưu đãi lãi suất sẽ giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ giảm bớt gánh nặng chi phí vốn, tự tin đầu tư vào dây chuyền sản xuất hiện đại.

"Mục tiêu của chúng ta không chỉ là lắp ráp, mà là xây dựng một hệ sinh thái khép kín: Chính sách xanh - Vốn xanh - Công nghệ xanh. Khi đó, dòng tiền 10 tỷ USD thay vì chảy ra nước ngoài sẽ được giữ lại để tái đầu tư, tạo công ăn việc làm và nâng tầm vị thế công nghiệp quốc gia," bà Nga nhấn mạnh.

Khép lại năm 2025 với những kỷ lục về nhập khẩu, ngành ô tô Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới. Sự cộng hưởng giữa sức mua mạnh mẽ của người dân, sự quyết tâm của doanh nghiệp và sự nhạy bén trong chính sách sẽ là chìa khóa để biến những con số tỷ USD thành động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế trong những năm tới./.