Trong bối cảnh điện thoại thông minh và mạng xã hội trở thành một phần không thể thiếu của đời sống, việc trẻ em và thanh thiếu niên sử dụng thiết bị số quá mức đang gây lo ngại trên toàn cầu. Ở lứa tuổi chưa hoàn thiện về phát triển não bộ và khả năng đánh giá thông tin, việc tiếp xúc kéo dài với không gian mạng có thể dẫn đến lo âu, áp lực tâm lý, thậm chí trầm cảm.

Trước thực trạng này, Tây Ban Nha đang xem xét xây dựng dự luật cấm sử dụng mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi. Nếu được thông qua, nước này sẽ trở thành một trong những quốc gia châu Âu tiên phong trong việc kiểm soát quyền truy cập mạng xã hội của trẻ vị thành niên. Tuy nhiên, đề xuất cũng gây ra nhiều tranh luận, đặc biệt từ giới trẻ.

Thủ tướng Pedro Sánchez cho biết mục tiêu của dự luật là bảo vệ trẻ khỏi nội dung độc hại và áp lực trên môi trường trực tuyến. Maria Ortega Abad, 15 tuổi, cho rằng việc giới hạn ở mức hợp lý là cần thiết vì mạng xã hội tồn tại cả mặt tích cực lẫn tiêu cực. Theo em, ở độ tuổi đang hình thành tính cách, nhiều bạn trẻ dễ so sánh bản thân hoặc chịu ảnh hưởng từ người nổi tiếng trên mạng. Dù vậy, mạng xã hội cũng giúp kết nối và mở rộng hiểu biết.

Trong khi đó, Victor Linares Martinez, 12 tuổi, bày tỏ mong muốn tiếp tục sử dụng mạng xã hội để giữ liên lạc với bạn bè, bởi nếu không em sẽ cảm thấy mất kết nối.

Đề xuất của chính phủ nhận được sự ủng hộ từ các tổ chức bảo vệ trẻ em như Phong trào OFF tại Madrid. Ông Diego Hidalgo, nhà sáng lập phong trào, cho rằng xã hội đang phải trả giá bằng sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên. Theo ông, cần thiết lập ranh giới rõ ràng hơn, thậm chí cân nhắc nâng độ tuổi cấm lên 18 để bảo vệ các em trong giai đoạn phát triển quan trọng.

Tây Ban Nha được cho là đang tiếp bước Australia, Đan Mạch và Pháp trong nỗ lực siết chặt quản lý không gian mạng đối với trẻ vị thành niên. Lệnh cấm được xem như biện pháp tạo “khoảng lùi” trước khi trẻ đủ khả năng tự bảo vệ mình trước nội dung độc hại.

Các thống kê cho thấy trung bình người trưởng thành dành từ 3–5 giờ mỗi ngày cho điện thoại, còn thanh thiếu niên có thể cao hơn nhiều. Cứ khoảng 12 phút, người dùng lại kiểm tra thiết bị một lần; ở một số quốc gia, con số này chỉ 5–6 phút. Các chuyên gia tâm lý cảnh báo thói quen lặp lại này có thể bào mòn sức khỏe tinh thần và hình thành trạng thái lệ thuộc vô thức.

Không chỉ chính phủ, các doanh nghiệp công nghệ cũng chịu sức ép thay đổi. Tại Triển lãm Di động Thế giới 2026, xu hướng nổi bật là các giải pháp hạn chế sự phụ thuộc vào thiết bị di động. Nhiều hãng tập trung phát triển tính năng kiểm soát thời gian sử dụng thay vì chỉ nâng cấp hiệu năng.

Hãng HMD của Phần Lan giới thiệu chế độ “Detox”, cho phép tạm ngắt các ứng dụng gây xao nhãng trong 1, 2 hoặc 4 giờ. Đại diện hãng cho biết mục tiêu là giúp người dùng chủ động kiểm soát thời gian.

Bên cạnh đó, mẫu điện thoại “tối giản” Light Phone của một công ty Mỹ loại bỏ nhiều tính năng dễ gây nghiện, chỉ giữ lại các chức năng cơ bản như gọi điện, nhắn tin, bản đồ, ghi chú, chụp ảnh, báo thức và nghe nhạc. Đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh công nghệ cần hỗ trợ chứ không chi phối cuộc sống con người.

Theo ông Ben Wood từ CCS Insight, việc sử dụng mạng xã hội trên điện thoại đang trở thành mối quan ngại lớn, đặc biệt với người trẻ. Nếu các nền tảng không chủ động trao thêm quyền kiểm soát cho người dùng, họ có thể đối mặt với áp lực pháp lý ngày càng tăng.

Triển lãm năm 2026 dự kiến thu hút hơn 100.000 đại biểu và hàng nghìn doanh nghiệp công nghệ tham dự. Việc “cai nghiện kỹ thuật số” trở thành chủ đề nổi bật cho thấy một thông điệp rõ ràng: công nghệ được tạo ra để phục vụ con người và con người cần thiết lập lại ranh giới trong việc sử dụng.