Sức sống di sản Lễ hội Cầu ngư: Trải nghiệm văn hóa mang dấu ấn miền duyên hải

Lễ Cầu ngư gửi niềm tin nơi đầu sóng ngọn gió

Tại vùng duyên hải Nam Trung Bộ, mỗi làng biển đều có lăng Cá Ông hay lăng thờ Ông Nam Hải. Bởi vì đây là biểu tượng của niềm tin và sự che chở trước sóng gió đại dương. Mỗi năm một lần từ tháng 3 đến tháng 6 âm lịch, không khí tại nhiều làng biển Nam Trung bộ trở nên náo nhiệt hơn bao giờ hết khi bà con ngư dân tạm gác lại công việc khơi xa để chuẩn bị cho Lễ hội Cầu ngư. 

Đối với du khách thập phương, đây không chỉ là cơ hội hiếm có để trực tiếp chạm vào không gian tín ngưỡng mà còn có thể hiểu sâu sắc về trục văn hóa biển miền Trung.

Để tìm hiểu sâu hơn về tục lệ xưa liên quan đến hiện tượng cá Voi mắc cạn – hay còn gọi theo cách tôn kính của ngư dân là "Ông lụy bờ", điểm đến đầu tiên thu hút đông đảo nhà nghiên cứu và du khách chính là Dinh Vạn Thủy Tú, phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. Nơi đây hiện lưu giữ bộ xương cá Ông được phục chế vào năm 2003 bởi Viện Hải dương học Nha Trang, có chiều dài lên tới 22m và nặng 65 tấn, được công nhận là bộ xương cá voi lớn nhất Việt Nam và cả Đông Nam Á.

Sức lan tỏa di sản phi vật thể tại Lễ hội Cầu ngư

Rời Phan Thiết dịch chuyển ra phía bắc dọc theo cung đường biển miền Trung, không gian Lễ hội Cầu ngư tại các tỉnh duyên hải mang sắc màu sinh động riêng biệt.  Nhưng tất cả cùng chung một ước vọng. Đó là cầu mong mưa thuận gió hòa, trời yên biển lặng, giúp người dân an tâm bám biển và phát triển kinh tế.

Điểm nhấn làm nên linh hồn của phần hội chính là chuỗi các hoạt động diễn xướng dân gian. Đặc biệt  là nghệ thuật hò bả trạo và hoạt động rước thuyền trên biển. Cho đến nay, Hò bả trạo đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các động tác chèo thuyền, giữ lái, kết hợp với lời ca lúc khoan lúc nhặt của đội chèo cạn đã tái hiện lại toàn bộ quá trình sinh tồn và lao động kiên cường của con người trước biển cả mênh mông.

Quốc gia mạnh giàu từ biển: Khởi sinh từ những di sản cộng đồng

Nếu như trước đây, Lễ hội Cầu ngư chỉ bó hẹp trong không gian tâm linh của các vạn chài, thì những năm gần đây, cộng đồng ngư dân đã chủ động lan tỏa di sản này theo hướng cởi mở và sôi động hơn để giới thiệu tới du khách. Tại trung tâm du lịch biển Nha Trang, lễ hội thu hút hàng ngàn lượt khách du lịch quốc tế và trong nước tham gia trải nghiệm trực tiếp.

Ông Trần Văn Tâm, một người dân tại phường Nha Trang chia sẻ: "Toàn bộ bà con trong làng đều thấy rất tự hào và vui mừng khi có thể trực tiếp giới thiệu những nét đẹp, phong tục độc đáo của làng biển quê hương mình đến với du khách thập phương".

Chính vì vậy, việc lồng ghép các lễ hội dân gian truyền thống vào mùa cao điểm du lịch hè không chỉ giúp đa dạng sản phẩm du lịch, tránh sự rập khuôn của các loại hình giải trí hiện đại, mà còn góp phần giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền và môi trường biển cho thế hệ trẻ. 

Sự tôn vinh dành cho nghề đi biển thông qua di sản văn hóa do chính cộng đồng sáng tạo và giữ gìn chính là chìa khóa vững chắc để phát triển kinh tế du lịch bền vững. Lễ hội Cầu ngư từ ngày 22/6-1/7/2026 sẽ diễn ra tại phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk hứa hẹn một mùa du lịch biển hè đầy khởi sắc và đậm đà bản sắc vùng miền.

 Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html