Bước sang những ngày đầu năm 2026, bức tranh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam đang chứng kiến một sự thay đổi căn bản về chất. Không còn là những cuộc chạy đua về ưu đãi thuế hay giá thuê đất rẻ, cuộc cạnh tranh hiện nay tập trung vào khả năng cung ứng năng lượng sạch và hạ tầng giảm phát thải carbon. Đây là kết quả tất yếu khi các thị trường lớn như EU hay Mỹ bắt đầu áp dụng nghiêm ngặt cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM).

Lợi thế cạnh tranh từ năng lượng tái tạo

Tại các địa phương trọng điểm về công nghiệp như Hải Phòng, Bắc Ninh hay Bình Dương, các khu công nghiệp sinh thái đang mọc lên với tốc độ nhanh chóng. Điểm khác biệt lớn nhất chính là sự hiện diện của các hệ thống điện mặt trời áp mái quy mô lớn và các trạm biến áp thông minh kết nối trực tiếp với nguồn điện tái tạo.

Ông Richard Kim, đại diện một quỹ quản lý tài sản quốc tế, nhận định rằng các nhà đầu tư lớn hiện nay không chỉ nhìn vào doanh thu dự kiến mà họ đặc biệt quan tâm đến chỉ số năng lượng xanh của địa phương. Việc một khu công nghiệp có khả năng tự chủ về năng lượng sạch sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực về thuế carbon khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường khó tính. Đây chính là yếu tố then chốt giúp Việt Nam vượt qua các đối thủ trong khu vực để đón nhận những dự án công nghệ cao có giá trị hàng tỷ USD.

Thách thức về hành lang pháp lý và quản trị rủi ro

Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng để thực sự biến hạ tầng xanh thành thỏi nam châm thu hút vốn, các chuyên gia kinh tế cho rằng Việt Nam cần giải quyết triệt để các rào cản về cơ chế thực thi. Việc chuyên nghiệp hóa quy trình phê duyệt các dự án điện tái tạo và khung pháp lý cho mua bán điện trực tiếp (DPPA) vẫn là những bài toán cần sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía các cơ quan quản lý.

Sự minh bạch trong báo cáo phát thải và khả năng quản trị rủi ro đa quốc gia của các doanh nghiệp hạ tầng trong nước cũng là một điểm nghẽn. Các nhà đầu tư quốc tế thường yêu cầu những chuẩn mực báo cáo tài chính nghiêm ngặt gắn liền với các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Nếu không nâng tầm quản trị tương đương với mức quốc tế, doanh nghiệp nội sẽ rất khó để bắt tay hợp tác hoặc huy động vốn từ các quỹ ngoại cho các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng bền vững

Nhìn rộng hơn, việc chuyển đổi sang hạ tầng xanh không chỉ giúp thu hút vốn FDI mà còn tạo ra hàng nghìn việc làm chất lượng cao trong các ngành công nghệ mới. Chị Phạm Thu Hương, một chuyên gia phân tích dữ liệu tại khu công nghệ cao, chia sẻ rằng môi trường làm việc tại các doanh nghiệp cam kết bền vững thường ổn định và mang lại nhiều cơ hội đào tạo quốc tế hơn cho nhân sự địa phương.

Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua các chính sách khuyến khích thuế và hỗ trợ hạ tầng số, các doanh nghiệp Việt sẽ có đủ "cú hích" để vươn mình trở thành những đơn vị sắc sảo về tài chính và đủ sức cạnh tranh trên bản đồ kinh tế toàn cầu. Sự kết hợp giữa khát vọng xanh hóa của doanh nghiệp và sự đột phá về chính sách sẽ tạo nên một lực đẩy mạnh mẽ, giúp kinh tế Việt Nam không chỉ tham gia sâu hơn mà còn giữ vị thế chủ động trong tương lai.

Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế đang dần được thu hẹp bằng những hành động cụ thể. Năm 2026 hứa hẹn sẽ là năm bản lề để Việt Nam viết lại kịch bản cho một nền kinh tế công nghiệp hiện đại, nơi mà công nghệ xanh đóng vai trò là chiếc cầu nối dẫn tới sự thịnh vượng bền vững./.