Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Chứng khoán năm 2019 được đánh giá đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, trước yêu cầu nâng hạng thị trường, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, đẩy mạnh chuyển đổi số và thu hút nguồn vốn dài hạn, nhiều chuyên gia nhận định một số quy định hiện hành đã bộc lộ những hạn chế cần sớm được điều chỉnh.
ảnh: TL
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải, Luật Chứng khoán năm 2019 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn đã góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Dù vậy, sự phát triển nhanh của công nghệ, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính đã làm xuất hiện nhiều vấn đề mới chưa được quy định hoặc quy định chưa đầy đủ trong khuôn khổ pháp lý hiện hành.
Ông Bùi Hoàng Hải cho rằng việc sửa đổi Luật Chứng khoán là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng sự phát triển của thị trường vốn, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước cũng như phục vụ mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
Dự thảo luật lần này tập trung vào ba nhóm chính sách trọng tâm. Thứ nhất là tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và các thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán. Thứ hai là bổ sung cơ sở pháp lý cho các mô hình mới như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Thứ ba là hoàn thiện các quy định liên quan đến giao dịch điện tử, người hành nghề chứng khoán, hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, quỹ đầu tư và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.
Nhiều chuyên gia nhận định, bên cạnh các nội dung mang tính kỹ thuật, mục tiêu quan trọng nhất của đợt sửa đổi này là giúp thị trường vốn thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế thay vì chỉ đóng vai trò là nơi giao dịch các tài sản tài chính.
Phát biểu tại Hội thảo "Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" mới đây, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Lê Thị Việt Nga cho biết cơ quan quản lý sẽ tập trung hoàn thiện luật theo hướng giảm bớt điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng thị trường.
Bên cạnh đó, nhiều cơ chế mới cũng đang được nghiên cứu như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu và khung pháp lý cho hoạt động phát hành trái phiếu phục vụ các dự án đối tác công tư (PPP).
Theo bà Lê Thị Việt Nga, thị trường chứng khoán cần được phát triển thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân – động lực quan trọng của tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Từ góc nhìn doanh nghiệp và hội nhập quốc tế, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE), cho rằng dư địa phát triển của thị trường vốn Việt Nam vẫn còn khá lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Những hạn chế hiện nay xuất phát từ cả phía nguồn hàng hóa trên thị trường lẫn khả năng thu hút nhà đầu tư.
Theo ông Tuấn, Việt Nam vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng của dòng vốn quốc tế dù đây là nguồn lực rất dồi dào. Vì vậy, việc sửa luật cần theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua các quy định về tỷ lệ sở hữu, điều kiện tiếp cận thị trường cũng như chuẩn mực minh bạch phù hợp với yêu cầu của một thị trường mới nổi.
Ông cho rằng nguồn vốn quốc tế luôn sẵn sàng, vấn đề quan trọng là Việt Nam có xây dựng được môi trường đầu tư đủ hấp dẫn để thu hút các dòng vốn này hay không.
Liên quan đến phát triển thị trường vốn cho các dự án PPP, ông Nguyễn Anh Tuấn đánh giá đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn trong khi nguồn lực ngân sách còn hạn chế.
Theo ông, nếu được thiết kế phù hợp, cơ chế huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán cho các dự án PPP sẽ giúp thu hút nguồn vốn trung và dài hạn, nâng cao tính minh bạch thông qua cơ chế công bố thông tin, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia cho các nhà đầu tư tổ chức.
Một nội dung khác được nhiều chuyên gia quan tâm là quy định về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. TS. Nguyễn Anh Tuấn cho rằng việc bảo vệ nhà đầu tư là cần thiết, song tiêu chí xác định nhà đầu tư chuyên nghiệp hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên quy mô tài sản, chưa phản ánh đầy đủ năng lực, kinh nghiệm và mức độ hiểu biết thực tế của nhà đầu tư.
Theo ông, nếu các quy định được thiết kế chưa hợp lý có thể dẫn đến tình trạng phát sinh những hình thức đáp ứng điều kiện mang tính đối phó, làm giảm hiệu quả của chính sách bảo vệ nhà đầu tư.
Từ thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất quá trình sửa đổi luật cần hướng tới việc đánh giá toàn diện hơn năng lực của nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ nhà đầu tư và yêu cầu phát triển thị trường.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết dự án luật được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bộ Tài chính đã đề xuất đưa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán vào Chương trình xây dựng luật năm 2026 và dự kiến trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.
Việc hoàn thiện Luật Chứng khoán được kỳ vọng sẽ không chỉ tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn mà còn mở ra cơ sở pháp lý cho các mô hình huy động vốn mới, nâng cao sức hấp dẫn của thị trường đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Bình luận
0