Theo hồ sơ gửi lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), SpaceX đề xuất phóng tới một triệu vệ tinh có chức năng như các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo Trái Đất. Hệ thống này sẽ sử dụng năng lượng Mặt Trời để vận hành và xử lý dữ liệu phục vụ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Đề xuất xuất hiện trong bối cảnh có thông tin SpaceX và xAI – hai công ty do Elon Musk sáng lập – đang bàn thảo khả năng sáp nhập. Nếu kế hoạch được triển khai, mạng lưới trung tâm dữ liệu ngoài không gian có thể trở thành hạ tầng quan trọng cho các hệ thống AI vốn yêu cầu năng lực tính toán lớn và tiêu thụ điện năng cao.

Trong tài liệu gửi FCC, SpaceX cho rằng việc đặt trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo cho phép khai thác nguồn năng lượng Mặt Trời gần như liên tục, từ đó giảm chi phí vận hành và bảo trì so với các trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Công ty cũng nhấn mạnh mô hình này có thể hạn chế tác động môi trường vì không cần dùng nước làm mát hay phụ thuộc vào điện lưới dân sinh.

Các vệ tinh dạng “trung tâm dữ liệu” dự kiến hoạt động ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và kết nối với nhau bằng công nghệ truyền dữ liệu laser. SpaceX mô tả đây là bước khởi đầu cho định hướng khai thác năng lượng Mặt Trời quy mô lớn phục vụ các hoạt động công nghệ trong tương lai.

Theo lập luận của công ty, hạ tầng dữ liệu ngoài không gian có thể trở thành phương án thay thế cho các trung tâm dữ liệu trên mặt đất – vốn đang vấp phải nhiều phản đối tại địa phương do tiêu thụ nhiều điện, nước và gây lo ngại về môi trường. Trong môi trường chân không, hệ thống ngoài quỹ đạo có thể tỏa nhiệt trực tiếp ra không gian và chủ yếu dựa vào năng lượng Mặt Trời.

Kế hoạch này cũng gắn với quá trình phát triển Starship – tên lửa tái sử dụng thế hệ mới của SpaceX. Công ty cho rằng các phương tiện phóng tái sử dụng hoàn toàn như Starship sẽ giúp đưa khối lượng lớn thiết bị lên quỹ đạo với chi phí thấp hơn, từ đó nhanh chóng mở rộng năng lực xử lý dữ liệu ngoài không gian. Starship đã trải qua 11 lần phóng thử từ năm 2023 và dự kiến bắt đầu thực hiện các chuyến bay chở tải trọng trong năm nay.

Hiện FCC chưa đưa ra phản hồi về đề xuất nói trên. Việc cơ quan này có chấp thuận hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng SpaceX hiện thực hóa tham vọng xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn trên quỹ đạo.

Dù vậy, giới quan sát cho rằng khả năng SpaceX triển khai đủ một triệu vệ tinh là không cao. Trên thực tế, các doanh nghiệp vệ tinh thường xin cấp phép với quy mô lớn hơn kế hoạch triển khai thực tế để tạo dư địa linh hoạt trong thiết kế và vận hành.

Trước đây, SpaceX từng đề xuất phóng 42.000 vệ tinh Starlink, nhưng hiện mới có khoảng 9.500 vệ tinh đang hoạt động. Tổng số vệ tinh đang hiện diện trên quỹ đạo Trái Đất vào khoảng 15.000, trong đó phần lớn thuộc mạng Starlink của chính SpaceX.