Trong năm cuối tại Đại học Yale, một sinh viên cho biết cô nhận ra sự thay đổi rõ rệt trong các buổi thảo luận: nhiều bạn cùng lớp đưa ra các lập luận trau chuốt, mạch lạc nhưng thiếu cá tính và chiều sâu. Theo cô, việc sử dụng chatbot để viết bài và chuẩn hóa cách diễn đạt đang khiến các ý kiến trở nên “na ná nhau”.
Thực tế này cũng được phản ánh trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences vào tháng 3, cho thấy các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có xu hướng “hệ thống hóa” cách con người sử dụng ngôn ngữ, hình thành quan điểm và lập luận. Điều này dẫn đến nguy cơ làm thu hẹp sự đa dạng tư duy trong môi trường học thuật.
Một số sinh viên thừa nhận họ sử dụng AI thường xuyên để hỗ trợ diễn đạt ý tưởng. Công cụ này giúp họ trình bày mạch lạc hơn, đặc biệt với những người gặp khó khăn trong việc chuyển hóa suy nghĩ thành lời. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào AI cũng khiến không ít người trở nên lười tư duy và giảm động lực tự học.
Theo các giảng viên, AI có thể mang lại lợi ích nhất định trong việc nâng cao chất lượng thảo luận, nhất là với các chủ đề phức tạp. Dù vậy, công nghệ này cũng có xu hướng làm giảm những ý tưởng độc đáo, khác biệt – yếu tố quan trọng trong giáo dục đại học.
Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng AI thường tái tạo những mẫu tư duy phổ biến, đặc biệt là các quan điểm mang tính “chuẩn hóa” theo bối cảnh phương Tây. Khi người dùng tương tác nhiều với AI, họ có thể bị thu hẹp phạm vi suy nghĩ, dẫn đến sự đồng nhất về ngôn ngữ và lập luận.
Hiện tượng này đặt ra nhiều thách thức cho giáo dục, từ nguy cơ gian lận học thuật đến việc sinh viên không phát triển được kỹ năng tư duy phản biện và làm việc độc lập. Một số chuyên gia cảnh báo rằng nếu phụ thuộc vào AI, sinh viên có thể gặp khó khăn khi giải quyết vấn đề trong thực tế sau khi tốt nghiệp.
Trước thực trạng trên, nhiều trường đại học đã bắt đầu xây dựng hướng dẫn sử dụng AI trong học tập, đồng thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy để khuyến khích tư duy sáng tạo. Thay vì cấm hoàn toàn, các chuyên gia cho rằng cần dạy sinh viên cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, không phải là “người làm thay”.
Các nhà giáo dục nhấn mạnh, điều quan trọng là sinh viên phải chủ động rèn luyện khả năng tư duy độc lập, duy trì sự đa dạng trong quan điểm và không để AI thay thế quá trình học hỏi. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc cân bằng giữa tận dụng AI và giữ gìn bản sắc tư duy cá nhân sẽ là yếu tố then chốt trong giáo dục hiện đại.
Bình luận
0