Hội An và bài toán "bảo tồn động" trong không gian đô thị mở
Kể từ khi chính thức trở thành thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO vào năm 2023, Hội An đã xác lập vị thế của một đô thị tiêu biểu trong việc gắn kết bảo tồn với các giải pháp bền vững. Khi vận hành trong cấu trúc thành phố Đà Nẵng mở rộng, Hội An không còn đứng độc lập mà trở thành "trái tim di sản" của một siêu đô thị. Cấu trúc mới này cho phép Hội An tiếp cận trực tiếp với hạ tầng giao thông hiện đại, hệ thống truyền thông chuyên nghiệp và thị trường du lịch quốc tế rộng lớn mà Đà Nẵng đã xây dựng qua nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, bối cảnh mới cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về việc chuyển đổi từ tư duy "bảo tồn tĩnh" sang "bảo tồn động". Điều này đồng nghĩa với việc giữ gìn phố cổ không chỉ là giữ gìn những mái ngói rêu phong, mà phải biến chúng thành thực thể sống thông qua các thực hành sáng tạo đương đại. Thách thức lớn nhất hiện nay chính là giữ vững bản sắc và tiếng nói của cộng đồng Hội An, đảm bảo di sản không bị hòa tan trong nhịp sống hối hả của một trung tâm kinh tế lớn.
PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, nhận định rằng sự sáp nhập chính là động lực để kiến tạo một mô hình phát triển độc bản. Trong mô hình này, di sản thế giới Hội An đóng vai trò là cốt lõi sáng tạo, cung cấp "nguyên liệu thô" chân xác cho các ngành công nghiệp văn hóa. Với hình thái một thương cảng châu Á truyền thống gần như nguyên vẹn, Hội An trở thành bối cảnh lý tưởng cho phim ảnh, nghệ thuật sắp đặt và là nguồn cảm hứng bất tận cho các lĩnh vực thiết kế như thời trang hay nội thất mang dấu ấn giao thoa văn hóa Đông - Tây.
Khả năng đóng góp của Hội An cho sự phát triển của toàn vùng là vô cùng lớn khi hoạt động như một "phòng thí nghiệm sống". Những lễ hội dân gian như lễ hội xuống đồng hay các làng nghề thủ công không chỉ phục vụ khách tham quan mà còn là nơi lưu trữ dữ liệu văn hóa khổng lồ. Từ những dữ liệu này, các nhà sáng tạo có thể khai thác để tạo ra các sản phẩm văn hóa có giá trị gia tăng cao, biến Hội An trở thành một thương hiệu toàn cầu thu hút dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực sáng tạo chất lượng cao.
Đà Nẵng: "Bệ phóng" công nghệ và thương mại hóa giá trị văn hóa
Nếu Hội An cung cấp tâm hồn và chất liệu, thì Đà Nẵng đóng vai trò là bộ máy vận hành và bệ phóng thương mại. Là thành phố đi đầu về công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Đà Nẵng sở hữu hệ sinh thái start-up mạnh mẽ cùng đội ngũ chuyên gia công nghệ tài năng. Đây là nguồn lực then chốt để chuyển đổi các giá trị di sản thành sản phẩm thương mại thông qua nội dung số, các ứng dụng thực tế ảo và các nền tảng trải nghiệm văn hóa thông minh.
Sức mạnh của Đà Nẵng còn nằm ở khả năng "hiện đại hóa" các giá trị truyền thống để phù hợp với thị trường quốc tế. Việc xây dựng các trung tâm thiết kế đồ họa, thiết kế công nghiệp và kiến trúc tại đây sẽ giúp hiện thực hóa những ý tưởng sơ khai từ di sản Hội An thành những sản phẩm kinh tế có giá trị cao. Đà Nẵng không chỉ là nơi tiêu thụ mà còn là trung tâm kết nối chuỗi giá trị văn hóa vùng vào dòng chảy toàn cầu, giúp nâng tầm bản sắc đô thị biển lên tầm quốc tế.
Trong lộ trình xây dựng đô thị sinh thái và thông minh, Đà Nẵng đang từng bước xác lập công nghiệp văn hóa như một trụ cột phát triển mới. Sự sáp nhập đơn vị hành chính đã tạo ra cơ hội lịch sử để khu vực Đà Nẵng - Hội An chuyển mình thành một chỉnh thể hoàn thiện. Ở đó, di sản không còn là gánh nặng bảo tồn mà trở thành "vốn" đầu tư sinh lời bền vững.
Việc hình thành một trung tâm công nghiệp văn hóa trọng điểm tại miền Trung không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP mà còn nâng cao sức cạnh tranh của thương hiệu đô thị. Sự cộng sinh giữa di sản Hội An và công nghệ Đà Nẵng chính là lời giải cho bài toán phát triển bền vững, nơi kinh tế và văn hóa không còn là hai thái cực đối lập mà là động lực thúc đẩy lẫn nhau trong kỷ nguyên kinh tế sáng tạo./.
Bình luận
0