Phát biểu trong cuộc phỏng vấn trực tiếp với truyền thông địa phương tại New Delhi (Ấn Độ) hôm thứ Sáu, CEO OpenAI Sam Altman nhận định ý tưởng đặt các trung tâm dữ liệu ngoài không gian vào lúc này là thiếu thực tế.

Tuyên bố của Altman được đưa ra khi CEO SpaceX Elon Musk đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu quỹ đạo. Vốn đã nhiều lần bất đồng quan điểm, lần này hai lãnh đạo công nghệ tiếp tục đối lập về chiến lược phát triển hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo Altman, mô hình trung tâm dữ liệu ngoài không gian “có thể hợp lý vào một thời điểm nào đó trong tương lai”, nhưng hiện vẫn đối mặt nhiều rào cản lớn như chi phí phóng tên lửa quá cao và khó khăn trong sửa chữa phần cứng trên quỹ đạo.

“Chúng ta chưa ở thời điểm đó”, ông nói, đồng thời cho rằng trong vòng 10 năm tới, các trung tâm dữ liệu ngoài quỹ đạo khó đạt được quy mô đủ lớn để tạo ra tác động đáng kể.

Quan điểm này cho thấy OpenAI tiếp tục ưu tiên hạ tầng đặt trên mặt đất, đồng thời cân nhắc kỹ lưỡng về tính khả thi cũng như hiệu quả kinh tế của các phương án thay thế.

Trái với lập trường trên, Elon Musk đang tích cực thúc đẩy tham vọng đưa năng lực tính toán ra không gian. Trong một cuộc họp nội bộ của xAI hồi tháng 12, ông đã đề cập kế hoạch phát triển các trung tâm dữ liệu quỹ đạo như bước đi chiến lược tiếp theo.

Đến tháng 2, SpaceX công bố mục tiêu phóng “một chòm sao gồm một triệu vệ tinh hoạt động như các trung tâm dữ liệu quỹ đạo”, đồng thời cho biết đã bắt đầu tuyển dụng kỹ sư để triển khai dự án này.

Tại cuộc họp toàn công ty gần đây của xAI, Musk cho rằng việc SpaceX mua lại xAI sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trung tâm dữ liệu ngoài không gian.

Không chỉ Musk, một số tập đoàn công nghệ khác cũng nghiên cứu khả năng này. Tháng 11/2025, Google giới thiệu Project Suncatcher nhằm phát triển các trung tâm dữ liệu quỹ đạo sử dụng năng lượng mặt trời. CEO Google Sundar Pichai cho biết doanh nghiệp có thể bắt đầu triển khai mô hình này sớm nhất từ năm 2027.

Trung tâm dữ liệu hiện là nền tảng vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn và chatbot – những công nghệ cốt lõi của làn sóng AI. Tuy nhiên, việc xây dựng và vận hành các cơ sở này trên Trái Đất cũng gây ra nhiều hệ lụy như tiêu thụ điện năng lớn, sử dụng nhiều nước để làm mát, gia tăng phát thải và tạo áp lực lên lưới điện địa phương.

Một cuộc điều tra do Business Insider công bố năm ngoái cho biết đến cuối năm 2024, hơn 1.200 trung tâm dữ liệu đã được phê duyệt xây dựng tại Mỹ, gần gấp bốn lần so với năm 2010.

Hiện nhiều dự án tổ hợp trung tâm dữ liệu tại Texas, Oklahoma và một số bang khác đang đối mặt với làn sóng phản đối ngày càng gia tăng từ cộng đồng địa phương.

Trong bối cảnh nhu cầu tính toán cho AI tiếp tục tăng nhanh, tranh luận về việc nên đặt hạ tầng trung tâm dữ liệu trên mặt đất hay ngoài quỹ đạo được dự báo sẽ ngày càng nổi bật trong chiến lược dài hạn của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Theo The Guardian, trong những năm đầu quen biết, Elon Musk từng đóng vai trò như một người truyền cảm hứng đối với Sam Altman.

Hai người gặp nhau vào đầu những năm 2010, khi Altman dần khẳng định vị thế tại Thung lũng Silicon thông qua chương trình tăng tốc khởi nghiệp Y Combinator, còn Musk khi đó đã là một ông trùm công nghệ.

Một đối tác tại Y Combinator từng đưa Altman đến tham quan SpaceX – trải nghiệm mà Altman nhiều lần mô tả là đầy cảm hứng.

Trong một bài blog năm 2019, Altman viết rằng điều khiến ông ấn tượng nhất là sự chắc chắn của Musk khi nói về kế hoạch đưa những tên lửa lớn lên sao Hỏa. “Tôi rời đi với suy nghĩ, đó chính là chuẩn mực của niềm tin”, ông chia sẻ.

Khoảng năm 2014, hai người bắt đầu trao đổi qua email về trí tuệ nhân tạo và những rủi ro tiềm ẩn của công nghệ này. Họ đi đến nhận định rằng nếu AI là xu thế không thể tránh khỏi, thì tốt hơn hết nên chủ động dẫn dắt nó.

Năm 2015, Elon Musk, Sam Altman cùng nhiều nhân vật công nghệ khác như Peter Thiel, Reid Hoffman và Jessica Livingston đã đồng sáng lập OpenAI – đơn vị sau này phát triển chatbot ChatGPT.

Mục tiêu ban đầu của nhóm là xây dựng một tổ chức phi lợi nhuận tập trung phát triển AI “theo cách có lợi nhất cho toàn thể nhân loại”, theo tuyên bố công bố ngày 11/12/2015 trên website của OpenAI.

Tuy nhiên, đến năm 2018, Musk rút khỏi hội đồng quản trị OpenAI. Năm 2019, ông cho biết một trong những lý do là không đồng tình với định hướng phát triển của công ty.

Sau khi rời đi, Musk nhiều lần chỉ trích OpenAI, cho rằng tổ chức này đã chuyển từ mô hình mã nguồn mở, phi lợi nhuận sang công ty mã nguồn đóng, tối đa hóa lợi nhuận và chịu ảnh hưởng của Microsoft – điều ông khẳng định không đúng với ý định ban đầu.

Năm 2023, Musk tiếp tục đặt câu hỏi về việc một tổ chức phi lợi nhuận mà ông từng quyên góp khoảng 100 triệu USD lại có thể trở thành công ty vì lợi nhuận với mức định giá hàng chục tỷ USD.

Ngày 29/2/2024, theo hồ sơ nộp lên tòa án tại San Francisco (California, Mỹ), Musk cáo buộc OpenAI và CEO Sam Altman vi phạm các thỏa thuận ký năm 2015 khi ông tham gia sáng lập công ty.

Đáp lại, OpenAI công bố loạt email được cho là cho thấy Musk từng đồng thuận với việc chuyển đổi mô hình sang vì lợi nhuận, đồng thời cho rằng vụ kiện là “không mạch lạc” và “mâu thuẫn”. Công ty cũng hàm ý Musk không hài lòng trước thành công của OpenAI khi không còn tham gia điều hành.

Trong khi đó, Elon Musk nhiều lần công khai chỉ trích và gọi Sam Altman là “kẻ lừa đảo”. Về phía mình, Altman cho biết ông không còn quá bận tâm đến Musk, song những màn khẩu chiến giữa hai tên tuổi lớn của giới công nghệ dường như vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.