Rừng đước bên sông Tắc mang sắc xanh bình yên giữa phố biển

Rừng đước tạo vùng đệm xanh bên sông Tắc

Cách khu vực trung tâm Nha Trang về hướng Nam, những cánh rừng ngập mặn ven sông Tắc, trong đó nổi bật là rừng đước, tạo nên một mảng xanh đặc biệt bên cửa sông. Từ lâu, nơi đây không chỉ là môi trường sống của nhiều loài động, thực vật mà còn hình thành vùng đệm tự nhiên, góp phần hạn chế những thiệt hại do thiên tai, biến đổi khí hậu. Đồng thời, hệ sinh thái này gắn chặt với hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản và sinh kế của người dân địa phương.

Tại khu vực này, rừng đước cùng nhiều loài cây ngập mặn đã hiện diện từ nhiều năm. Trong đó, có những cây đước hơn 50 năm tuổi, bên cạnh các loài cây như bần, sú, vẹt, mắm và một số loại cây khác.

Do đặc điểm tiếp giáp cửa biển, môi trường nơi đây phù hợp với những loài cây có khả năng thích nghi với vùng ngập mặn. Bần, sú, vẹt, đước và mắm bén rễ, sinh trưởng, qua thời gian tạo thành những khoảng xanh mát ven sông.

Trong số những người gắn bó lâu năm với khu vực này có ông Nguyễn Thành Lai. Hơn 30 năm gắn bó với cánh rừng, ông xem nơi đây như nhà, như một phần thân thuộc trong cuộc sống của mình.

Theo ông Lai, trước đây một số khu vực rừng đước, rừng bần và cây ngập mặn đã bị phá để làm đìa nuôi trồng thủy sản. Phía ven bờ sông chỉ còn lại một số cây đước, cây bần. Vì vậy, từ hơn 30 năm trước, ông đã giữ lại những cây còn sót lại và tiếp tục trồng thêm. Qua thời gian, một khu rừng đước ngập mặn dần được hình thành.

Rừng đước là nơi trú ngụ của nhiều loài thủy sinh

Không khí mát mẻ, độ bao phủ của cây xanh cùng hệ sinh thái ngập mặn đã tạo điều kiện cho nhiều loài thủy sinh sinh sống. Đặc biệt, những bộ rễ đước không chỉ giúp cây đứng vững trong môi trường ven sông mà còn tạo không gian trú ngụ cho tôm, cá và nhiều loài thủy sinh.

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Thành Lai, rừng đước là nơi tôm cá tìm đến trong những mùa nước lớn, khi thủy triều lên xuống. Khi nước rút, người dân có thể khai thác tôm, cá, cua, ốc, hàu từ nguồn lợi tự nhiên ở khu vực này.

Người dân địa phương còn duy trì hình thức khai thác thủy sản tự nhiên bằng nò. Khi nước lên, tôm cá theo dòng nước vào; đến lúc nước xuống, người dân thu hoạch lượng thủy sản mắc lại. Theo nội dung ghi nhận trong tài liệu, hình thức này không gây tác động đến nguồn lợi thủy sản như việc đánh bắt bằng điện.

Bên cạnh khai thác nguồn lợi tự nhiên, lợi thế của rừng đước và vùng nước ven sông còn được người dân tận dụng để kết hợp nuôi nhiều loại thủy sản có giá trị, qua đó duy trì sinh kế.

Ông Nguyễn Văn Hùng, một người dân ở khu vực Nam Nha Trang, cho biết nơi đây có nhiều loại thủy sản như cá mú, cá hồng, cá dìa, tôm, cua… Hoạt động mưu sinh của gia đình ông gắn với điều kiện tự nhiên của vùng ven sông.

Rừng đước gắn với sinh kế của người dân

Giá trị của rừng đước vì thế không chỉ nằm ở cảnh quan hay môi trường sinh thái. Với những người sống ven sông, rừng còn gắn trực tiếp với cuộc sống hằng ngày.

Từ những loài tôm, cá, cua, ốc sinh sống tự nhiên đến diện tích mặt nước phục vụ nuôi trồng thủy sản, hệ sinh thái ngập mặn tạo điều kiện để người dân duy trì sinh kế. Chính lợi ích thiết thực ấy cũng giúp nhiều người nhận thức rõ hơn về giá trị của việc giữ rừng.

Ông Nguyễn Văn Hoàng cho biết vào mùa đước rụng, ông tiếp tục lấy cây con để trồng lại rừng ngập mặn. Với gia đình ông, nguồn sinh kế trong nhiều năm cũng gắn bó với khu rừng này.

Từ những cây đước con được trồng xuống các ao đìa bỏ hoang, màu xanh đang từng bước được tái tạo. Tuy nhiên, để một cây đước trưởng thành và tạo được bóng mát là cả một quá trình kéo dài.

Hành trình nhiều năm gây dựng rừng đước

Theo kinh nghiệm của ông Nguyễn Thành Lai, rừng đước cần được trồng bổ sung hằng năm bởi không phải cây con nào được trồng xuống cũng có thể sống. Cây có thể bị giẫm đạp hoặc bị các loài thủy sinh tác động vào phần gốc.

Một cây đước mới trồng khi phát triển được lá là dấu hiệu tích cực, tuy nhiên trong khoảng một năm đầu cây vẫn có khả năng bị hư hỏng. Đặc biệt, trong điều kiện khu vực này, cây cần khoảng 10 năm mới có thể tạo bóng mát và phát triển bộ rễ đủ lớn để cua, cá trú ngụ.

Việc trồng cây vì thế đòi hỏi sự kiên trì. Theo ông Lai, đước có thể trồng quanh năm, song thời điểm sau mùa lụt thuận lợi hơn do nước đã êm và nguồn phù sa theo dòng nước bồi đắp, tạo lớp bùn giúp cây dễ bén rễ.

Từ việc giữ lại những cây cũ đến trồng bổ sung những cây mới, quá trình gây dựng rừng đước không diễn ra trong ngày một ngày hai. Đằng sau màu xanh hiện hữu hôm nay là nhiều năm chăm sóc và sự gắn bó của những người dân sống bên dòng sông Tắc.

Rác thải nhựa trở thành thách thức đối với rừng đước

Nếu trồng rừng đã khó thì việc bảo vệ rừng đước cũng không đơn giản. Do nằm ở khu vực giáp cửa sông, rác thải thường xuyên theo thủy triều trôi vào rồi mắc lại trong các bộ rễ.

Trong đó, rác thải nhựa sinh hoạt là một trong những vấn đề đáng chú ý. Khi thủy triều lên xuống, rác theo dòng nước trôi vào bên trong rừng và bám vào rễ đước, khiến việc thu gom, dọn dẹp gặp nhiều khó khăn.

Ông Lai cho biết gia đình thường xuyên tham gia dọn rác và nhắc nhở mọi người cùng giữ gìn môi trường. Tuy nhiên, do rác liên tục theo con nước trôi vào nên rất khó làm sạch hoàn toàn khu vực.

Điều đó cho thấy việc bảo vệ rừng đước không chỉ dừng lại ở trồng thêm cây. Giữ môi trường nước và hạn chế rác thải trôi vào rừng cũng là yếu tố quan trọng để mảng xanh này có thể tiếp tục phát triển.

Rừng đước trở thành khoảng xanh đặc biệt của Nha Trang

Sau khoảng 30 năm chăm sóc và gìn giữ, điều khiến ông Nguyễn Thành Lai tự hào là khu rừng đước đã góp phần tạo nên một cảnh quan xanh, mát mẻ cho Nha Trang. Theo ông, nhiều du khách khi đến đây bất ngờ bởi giữa một thành phố du lịch sôi động vẫn có một không gian trong lành và gần gũi thiên nhiên như vậy.

Hệ sinh thái đa dạng cùng nguồn sản vật tự nhiên cũng tạo thêm sức hấp dẫn cho khu vực. Không gian ven sông vì thế trở thành nơi để người dân và du khách tìm về thiên nhiên, tận hưởng cảm giác yên bình khác với nhịp sống đô thị.

Ông Nguyễn Trọng Quế cho biết khu vực rừng đước ven sông có không gian mát mẻ, phù hợp để gia đình, bạn bè đến giao lưu vào những ngày cuối tuần. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Mận cũng cảm nhận nơi đây trong lành, mát mẻ và tạo cảm giác dễ chịu.

Đó cũng là một nét khác trong bức tranh du lịch Nha Trang. Bên cạnh biển xanh, cát trắng, nắng vàng và những công trình kiến trúc quen thuộc, thành phố còn có những khoảng xanh bình yên bên dòng sông Tắc.

Giữ rừng đước là giữ mảng xanh cho phố biển

Từ những cây đước được gìn giữ qua hàng chục năm đến những cây non đang tiếp tục bén rễ, rừng đước ven sông Tắc cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa thiên nhiên và đời sống cộng đồng. Rừng là nơi trú ngụ của nhiều loài thủy sinh, tạo nguồn lợi cho người dân, đồng thời mang đến một không gian xanh mát bên đô thị.

Quan trọng hơn, những gì đang hiện hữu hôm nay là kết quả của một quá trình lâu dài. Khi người dân nhận thấy lợi ích trực tiếp từ rừng, việc trồng lại cây, chăm sóc, thu gom rác và gìn giữ môi trường cũng từng bước trở thành trách nhiệm gắn với chính cuộc sống của cộng đồng.

Giữa một Nha Trang được biết đến bởi vẻ đẹp của biển xanh, cát trắng và nắng vàng, rừng đước bên sông Tắc mang đến một sắc xanh khác: lặng lẽ, trong lành và bình yên. Bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn nơi đây cũng chính là góp phần giữ lại "lá phổi xanh" cho phố biển.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html