Giữa đợt mưa lớn khiến đường phố Los Angeles ngập nước tuần trước, một robot giao hàng tự động chật vật di chuyển đã khiến cộng đồng mạng bày tỏ sự cảm thông. Video do tài khoản mona.the.pa đăng tải thu hút hơn 222.000 lượt thích và hàng nghìn bình luận như “nó đang cố gắng hết sức” hay “ai đó hãy giúp nó”, chỉ sau 6 ngày.

Tại nhiều đô thị lớn, robot giao hàng được đặt tên riêng, thiết kế có khuôn mặt biểu cảm. Người đi đường thậm chí hỗ trợ chúng bấm đèn sang đường hoặc giúp vượt chướng ngại vật. Theo nhà thiết kế robot Ellie Sanoubari chia sẻ với NBC News, các nhà phát triển không muốn sản phẩm của mình gây cảm giác đe dọa mà hướng đến sự thoải mái, thân thiện.

Trước đây, robot chủ yếu hoạt động trong nhà máy và cần chuyên gia vận hành. Tuy nhiên, thế hệ robot mới được định hướng tương tác trực tiếp với con người, kéo theo các lựa chọn thiết kế như đầu lớn, mắt to và âm thanh dễ thương.

Dịch vụ giao đồ ăn DoorDash đã giới thiệu robot giao hàng Dot vào mùa thu năm ngoái. Dot có thể di chuyển với tốc độ tối đa 40 km/h và được thiết kế nhằm thúc đẩy “sự chấp nhận của con người”. Theo Ashu Rege, phụ trách công nghệ tự động của DoorDash, hình dáng tròn trịa và đôi mắt lớn giúp robot tạo thiện cảm, đồng thời có thể “giao tiếp bằng mắt” với người đi bộ để báo hiệu ý định di chuyển.

Không chỉ trong lĩnh vực giao hàng, startup Interaction Labs còn hợp tác với biên kịch từng được đề cử Oscar Alec Sokolow – người gắn liền với phim hoạt hình Toy Story – để phát triển đèn robot Ongo. Sản phẩm có tạo hình mắt to, giọng nói hoạt hình và chuyển động gợi nhớ đến chiếc đèn biểu tượng của Pixar. Ongo được định hướng như sự kết hợp giữa “thú cưng và trợ lý cá nhân”.

Trong mảng robot hình người, Sunday Robotics (Mỹ) phát triển Memo với ngoại hình gợi liên tưởng đến Baymax trong phim Big Hero 6 của Disney. Công ty cho biết họ cố tránh hiệu ứng “thung lũng kỳ lạ” – cảm giác khó chịu khi robot quá giống người nhưng không hoàn toàn chân thực.

Các hãng như Apptronik (Mỹ) và Fourier (Trung Quốc) cũng tăng cường yếu tố biểu cảm như ánh mắt và nụ cười để tạo cảm giác tích cực. CEO Jeff Cardenas của Apptronik nhận định nếu công chúng tiếp tục sợ robot, họ sẽ khó chấp nhận sự hiện diện của chúng.

Trong khi đó, công ty Trung Quốc DroidUp giới thiệu robot hình người Moya tại Thượng Hải cuối tháng 1. Cao 1,65 m, nặng khoảng 32 kg, Moya có da tổng hợp, thân nhiệt 32–36 độ C, khả năng giao tiếp bằng mắt và biểu cảm tinh tế. DroidUp định hướng ứng dụng robot này trong chăm sóc sức khỏe, giáo dục và môi trường thương mại – nơi tương tác lâu dài với con người là yếu tố then chốt.

Tuy vậy, xu hướng “dễ thương hóa” robot cũng gây tranh cãi. Brian Comiskey từ Hiệp hội Công nghệ Tiêu dùng cho rằng các nhà phát triển phải cân bằng giữa hiệu suất thực hiện nhiệm vụ và thiết kế thân thiện. Giáo sư Guy Hoffman của Đại học Cornell nhận định robot không nhất thiết phải có khuôn mặt; ông xem những mẫu không mặt như Optimus của Tesla là thiết kế “trung thực” hơn.

Ellie Sanoubari cũng cảnh báo nguy cơ con người hình thành sự phụ thuộc cảm xúc vào robot, đặc biệt khi chúng được sử dụng cho trẻ em hoặc người cao tuổi. Theo bà, cần minh bạch về bản chất máy móc của robot để tránh những hệ lụy liên quan đến quyền riêng tư dữ liệu và tác động tâm lý lâu dài.