Một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Nature đã đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong ứng dụng robot vào lĩnh vực y tế. Lần đầu tiên, robot hình người được sử dụng để thực hiện phẫu thuật trên động vật sống trong thử nghiệm tiền lâm sàng, dù toàn bộ thao tác vẫn do bác sĩ điều khiển từ xa thay vì vận hành tự động.
Ảnh: UC San Diego
Trong quá trình thử nghiệm, các robot đã thực hiện thành công hai ca phẫu thuật xâm lấn tối thiểu nhằm cắt túi mật cho lợn sống. Kết quả cho thấy công nghệ này có tiềm năng hỗ trợ các bác sĩ tiến hành phẫu thuật từ xa trong tương lai, nhất là tại các bệnh viện quy mô nhỏ hoặc những cơ sở y tế chưa đủ điều kiện đầu tư hệ thống robot phẫu thuật hiện đại.
Nhóm nghiên cứu sử dụng robot hình người Unitree G1 do một doanh nghiệp robot của Trung Quốc phát triển. Robot có chiều cao khoảng 1,5 mét, nặng gần 27 kg và sở hữu thiết kế nhỏ gọn hơn đáng kể so với các hệ thống robot phẫu thuật chuyên dụng đang được sử dụng tại nhiều bệnh viện.
Theo các nhà khoa học thuộc Đại học California San Diego, ưu điểm của robot hình người là chi phí đầu tư thấp hơn, không đòi hỏi nhiều diện tích lắp đặt trong phòng mổ và có thể triển khai tại nhiều môi trường đặc biệt như vùng nông thôn, khu vực chiến trường hay thậm chí các sứ mệnh ngoài không gian.
Để phục vụ quá trình phẫu thuật, nhóm nghiên cứu đã phát triển một bộ kết nối chuyên dụng giúp robot có thể cầm nắm các dụng cụ y tế. Đồng thời, hệ thống phần mềm cũng được thiết kế để chuyển đổi chính xác các chuyển động của bàn tay bác sĩ thành thao tác điều khiển cánh tay robot.
Quá trình điều khiển được thực hiện thông qua máy tính kết hợp với kính hiển thị hình ảnh và bàn đạp chuyên dụng. Thiết bị này cho phép bác sĩ linh hoạt kết nối hoặc ngắt chuyển động giữa tay người điều khiển và dụng cụ phẫu thuật, giúp thao tác chính xác hơn trong từng giai đoạn.
Ở ca phẫu thuật đầu tiên, một bác sĩ đứng trực tiếp cạnh robot để hỗ trợ khi cần thiết. Sang ca thứ hai, hai robot hình người được điều khiển từ xa đã phối hợp thực hiện các thao tác phẫu thuật, cho thấy khả năng làm việc đồng bộ của hệ thống.
Dù đạt được kết quả tích cực, thử nghiệm cũng bộc lộ không ít thách thức. Trong quá trình phẫu thuật, nhóm nghiên cứu phải nhiều lần tạm dừng để hiệu chỉnh độ chính xác cũng như điều chỉnh vị trí hoạt động của robot, khiến thời gian thực hiện kéo dài hơn so với các hệ thống robot phẫu thuật chuyên dụng hiện nay.
Ngoài ra, tầm với của robot còn hạn chế, độ trễ giữa thao tác của bác sĩ và phản hồi của robot vẫn tồn tại, trong khi việc phải hiệu chỉnh thường xuyên cũng làm gia tăng áp lực đối với ê-kíp phẫu thuật.
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống nhằm cải thiện độ chính xác, giảm độ trễ và tăng khả năng phối hợp giữa robot với bác sĩ. Xa hơn, các nhà khoa học kỳ vọng có thể phát triển những robot hỗ trợ phẫu thuật bán tự động hoặc tự động, đảm nhận các nhiệm vụ như chuẩn bị dụng cụ, hỗ trợ bác sĩ và nâng cao hiệu quả trong phòng mổ.
Bình luận
0