Theo CNBC, các doanh nghiệp trên toàn cầu đang đẩy mạnh triển khai robot và tác nhân AI nhằm tối ưu chi phí và gia tăng lợi nhuận, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thay thế lao động con người.

Ông Rob Garlick, cựu Giám đốc phụ trách đổi mới, công nghệ và tương lai việc làm của Citi Global Insights, nhận định thế giới đang bước vào vòng xoáy kinh tế tôn vinh lợi nhuận, kết hợp với tiến bộ công nghệ sẽ tạo ra “thương vụ lớn nhất lịch sử” khi AI có thể làm nhiều việc hơn, tốt hơn và rẻ hơn con người.

Báo cáo năm 2024 của Citigroup cho thấy số lượng robot AI – từ robot hình người, robot gia đình đến xe tự hành – có thể đạt khoảng 1,3 tỉ chiếc vào năm 2035 và vượt 4 tỉ chiếc vào năm 2050. Theo ông Garlick, trong vài thập kỷ tới, số robot di động có thể vượt lực lượng lao động toàn cầu, chưa kể sự bùng nổ của các tác nhân AI – những trợ lý kỹ thuật số có khả năng tự ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ.

Báo cáo cũng chỉ ra thời gian “hoàn vốn” của robot rất ngắn. Một robot trị giá 15.000 USD có thể hoàn vốn sau 3,8 tuần nếu thay thế lao động hưởng lương 41 USD/giờ, hoặc khoảng 21,6 tuần nếu thay thế công việc lương 7,25 USD/giờ. Robot giá 35.000 USD có thể hoàn vốn sau chưa đầy 9 tuần khi thay thế công việc có mức lương cao. Theo ông Garlick, hiện doanh nghiệp đã có thể mua robot hình người với thời gian hoàn vốn dưới 10 tuần, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội so với lao động truyền thống.

Báo cáo Work Trend Index của Microsoft ghi nhận 80% lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng tác nhân AI sẽ được tích hợp sâu vào chiến lược trong 12–18 tháng tới. Trong khi đó, ông Bob Sternfels, Đối tác điều hành toàn cầu của McKinsey & Company, cho biết công ty hiện sử dụng khoảng 20.000 tác nhân AI song song với 40.000 nhân viên, và dự đoán trong 18 tháng tới hai con số này có thể ngang bằng nhau.

Tại hội nghị thường niên của World Economic Forum ở Davos tháng 1.2026, CEO Tesla Elon Musk nhận định AI có thể vượt trí thông minh con người ngay cuối năm nay và trong kịch bản tích cực, robot AI sẽ đáp ứng hầu hết nhu cầu xã hội, tạo ra sự dư thừa lớn về hàng hóa và dịch vụ.

Theo CNBC, làn sóng tự động hóa đã khiến nhiều tập đoàn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa cắt giảm hàng nghìn việc làm.

Bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc International Monetary Fund, cảnh báo AI đang tác động tới thị trường lao động “như một cơn sóng thần” và phần lớn quốc gia, doanh nghiệp chưa sẵn sàng cho sự thay đổi này. Tại Mỹ, dữ liệu tháng 12.2025 của Challenger, Gray & Christmas cho thấy gần 55.000 vụ sa thải trong năm 2025 có liên quan đến sự trỗi dậy của AI.

Giới chuyên gia cho rằng sự bùng nổ của robot và tác nhân AI là xu hướng khó đảo ngược, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tái đào tạo kỹ năng, xây dựng chính sách bảo vệ người lao động và định hình mô hình phát triển công nghệ theo hướng lấy con người làm trung tâm.