Rạn san hô Hòn Mun hồi sinh ngoạn mục: Thành quả từ những giải pháp bảo tồn khẩn cấp

San hô Hòn Mun chết hàng loạt năm 2022: Khẩn cấp triển khai các giải pháp bảo tồn 

Vịnh Nha Trang từ lâu được đánh giá là một trong những vùng biển có hệ sinh thái san hô phong phú nhất Việt Nam. Theo các nghiên cứu khoa học, khu vực này từng ghi nhận hơn 350 loài san hô cứng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số loài san hô đã được xác định trên thế giới. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, các rạn san hô nơi đây còn đóng vai trò quan trọng trong cân bằng sinh thái biển, là nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài thủy sinh có giá trị kinh tế. Tuy nhiên, đầu năm 2022, kết quả khảo sát tại khu bảo tồn biển Hòn Mun cho thấy diện tích san hô sống suy giảm nghiêm trọng tại nhiều khu vực vùng lõi. Hàng loạt rạn san hô bị gãy đổ, chết trắng hoặc phủ đầy rong tảo, khiến hệ sinh thái dưới đáy biển bị tổn thương nặng nề.

Các chuyên gia nhận định, sự suy giảm của san hô là hệ quả tổng hợp từ nhiều nguyên nhân như biến đổi khí hậu, nhiệt độ nước biển gia tăng, tác động của bão, ô nhiễm môi trường biển và áp lực từ hoạt động du lịch, khai thác thủy sản trong thời gian dài. Trong đó, tác động cơ học từ neo đậu tàu thuyền, hoạt động lặn biển thiếu kiểm soát hay khai thác thủy sản trái phép đã khiến hệ sinh thái san hô vốn nhạy cảm tiếp tục bị suy thoái. Thời điểm đó, thực trạng tại Hòn Mun được xem là một trong những đợt suy giảm san hô nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại Vịnh Nha Trang, đặt ra yêu cầu cấp bách phải triển khai các giải pháp bảo tồn quyết liệt hơn.

Ngay sau khi ghi nhận tình trạng san hô chết hàng loạt, tỉnh Khánh Hòa cùng Ban Quản lý Vịnh Nha Trang đã triển khai nhiều giải pháp cấp bách nhằm hạn chế tác động đến hệ sinh thái biển. Một trong những biện pháp quan trọng được áp dụng là tạm dừng các hoạt động bơi, lặn biển tại vùng lõi Hòn Mun nhằm giảm áp lực lên các rạn san hô đang bị tổn thương. Song song với đó, công tác tuần tra, kiểm soát trên biển được tăng cường để ngăn chặn các hành vi khai thác thủy sản trái phép. 

Tỉnh Khánh Hòa sau đó đã ban hành kế hoạch tổng thể phục hồi Vịnh Nha Trang đến năm 2030, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như phục hồi hệ sinh thái san hô, kiểm soát ô nhiễm môi trường biển, quản lý hoạt động du lịch theo hướng bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn biển. Ngoài sự vào cuộc của cơ quan chức năng, nhiều doanh nghiệp du lịch, tổ chức bảo tồn và cộng đồng cư dân địa phương cũng tham gia các hoạt động phục hồi san hô, vệ sinh môi trường biển và tuyên truyền bảo vệ hệ sinh thái biển.

Rạn san hô Hòn Mun phục hồi tích cực sau gần 4 năm

Hệ sinh thái san hô Hòn Mun phục hồi nhanh chóng sau 4 năm kể từ thời điểm bị chết hàng loạt. Đây là kết quả khả quan được các nhà khoa học và Ban Quản lý vịnh Nha Trang đưa ra sau chuyến khảo sát thực tế mới nhất tại vùng lõi Khu bảo tồn biển Hòn Mun. Theo đánh giá của giới chuyên môn, quá trình hồi phục của hệ sinh thái san hô diễn ra nhanh hơn dự báo ban đầu. Kết quả này đến từ sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng việc giảm đáng kể các tác động trực tiếp của con người trong thời gian triển khai bảo tồn nghiêm ngặt.

Sự phục hồi của san hô cũng kéo theo sự trở lại của nhiều loài cá và sinh vật biển, góp phần tái tạo hệ sinh thái dưới nước. Đây được xem là tín hiệu tích cực không chỉ đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học mà còn đối với ngành du lịch biển của địa phương trong dài hạn. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý hệ sinh thái san hô hiện nay vẫn còn khá nhạy cảm và cần thêm nhiều năm để có thể phục hồi ổn định như trước đây. Vì vậy, việc duy trì các biện pháp quản lý nghiêm ngặt vẫn là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn tới.

Bảo tồn san hô bền vững vẫn là bài toán dài hạn

Dù ghi nhận những tín hiệu khả quan, công tác bảo tồn san hô tại Vịnh Nha Trang vẫn đang đối mặt với nhiều áp lực. Hoạt động khai thác thủy sản trái phép, ô nhiễm môi trường biển và nguy cơ gia tăng nhiệt độ nước biển do biến đổi khí hậu tiếp tục là những thách thức lớn đối với hệ sinh thái này. Hiện nay, lực lượng chức năng vẫn duy trì công tác tuần tra, giám sát 24/24 giờ tại khu bảo tồn biển nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi xâm hại hệ sinh thái biển. Đồng thời, việc xây dựng mô hình du lịch sinh thái bền vững, hạn chế tác động trực tiếp lên san hô cũng đang được địa phương chú trọng triển khai.

Nhìn rộng hơn trên phạm vi cả nước, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có mức độ đa dạng sinh học biển cao trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn các rạn san hô tại Việt Nam đang chịu sức ép lớn từ ô nhiễm môi trường, khai thác quá mức và biến đổi khí hậu.

Thực tế tại Vịnh Nha Trang cho thấy, nếu có các giải pháp quản lý phù hợp cùng sự chung tay của cộng đồng, hệ sinh thái san hô vẫn có khả năng phục hồi. Tuy nhiên, để duy trì kết quả này, công tác bảo tồn cần được thực hiện lâu dài, đồng bộ và nghiêm ngặt hơn nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên biển quý giá cho các thế hệ tương lai.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html