Việt Nam đang từng bước triển khai mô hình trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng với mục tiêu nâng cao vai trò của nền kinh tế trong chuỗi giá trị tài chính khu vực. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, thành công của các trung tâm này không chỉ phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng hay khung chính sách mà còn nằm ở chất lượng nguồn nhân lực quản lý và vận hành.

Giáo sư Andrew K. Rose, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS Business School), cho rằng việc Việt Nam phát triển các trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Centres - IFC) cho thấy sự chuyển dịch mang tính cấu trúc trong chiến lược phát triển kinh tế.

Theo ông, các trung tâm tài chính được thiết kế nhằm hỗ trợ những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như khoa học dữ liệu, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tài chính và các dịch vụ tài chính hiện đại. Điều này phản ánh định hướng chuyển đổi của Việt Nam từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản xuất sang nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, trung gian tài chính và kết nối dòng vốn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, năng lực lãnh đạo và quản trị trở thành yếu tố quan trọng. Giáo sư Andrew K. Rose nhận định Việt Nam đã xác định tầm nhìn phát triển rõ ràng cùng nhiều sáng kiến chính sách mạnh mẽ. Khi các kế hoạch bước vào giai đoạn triển khai, việc đầu tư cho giáo dục và năng lực lãnh đạo sẽ giúp bảo đảm các thể chế và thị trường vận hành hiệu quả, bền vững.

Ông cho rằng khi nền kinh tế phát triển nhanh và ngày càng phức tạp, các doanh nghiệp và tổ chức tài chính sẽ cần những nhà quản lý có khả năng kết nối chính sách, hạ tầng và công nghệ để thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

Từ kinh nghiệm nghiên cứu nhiều trung tâm tài chính trên thế giới, giáo sư Rose cho biết số mô hình thực sự thành công không nhiều. Để vận hành hiệu quả, các trung tâm tài chính cần sự tham gia của nhiều định chế tài chính, sự phối hợp giữa khu vực công và tư, cùng đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao.

Đối với Việt Nam, nguồn nhân lực quản lý và vận hành chuyên nghiệp cho các trung tâm tài chính vẫn còn hạn chế. Vì vậy, việc đầu tư đào tạo các nhà quản lý cấp trung và cấp cao là yêu cầu cấp thiết. Các chương trình đào tạo MBA, quản trị cấp cao hay các khóa chuyên sâu về tài chính bền vững, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo được cho là có thể góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho các trung tâm tài chính hiện đại.

Theo Giáo sư Andrew K. Rose, với hơn 50.000 học viên từ hơn 100 quốc gia tham gia các chương trình đào tạo quản lý, mô hình đào tạo của NUS có thể hỗ trợ TP Hồ Chí Minh trong việc phát triển đội ngũ quản lý tài chính chuyên nghiệp.

Trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia, Việt Nam lựa chọn hai địa điểm xây dựng trung tâm tài chính quốc tế là TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong đó, TP Hồ Chí Minh được định hướng trở thành trung tâm quy mô lớn, đóng vai trò cầu nối tài chính của khu vực Đông Nam Á, tập trung vào các lĩnh vực như thị trường vốn, ngân hàng, quản lý quỹ, fintech và dịch vụ tài chính quốc tế.

TP Hồ Chí Minh hiện là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với quy mô dân số hơn 14 triệu người sau khi hợp nhất hành chính, tập trung khoảng một phần ba số doanh nghiệp của Việt Nam và giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng của nền kinh tế.

Việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế cũng được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tăng cường kết nối với dòng vốn toàn cầu, đồng thời thúc đẩy phát triển các lĩnh vực công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các dịch vụ tài chính giá trị cao.

Theo ông Bùi Doãn Huy, chuyên gia tư vấn độc lập và cựu nghiên cứu sinh của NUS, Việt Nam đang đi sau nhiều trung tâm tài chính trong khu vực nên cần tìm ra hướng đi riêng thay vì sao chép các mô hình sẵn có.

Ông cho rằng nếu cố gắng xây dựng trung tâm tài chính giống Singapore thì sẽ khó cạnh tranh, bởi Singapore đã phát triển rất thành công trong lĩnh vực này. Do đó, Việt Nam cần xác định những lợi thế riêng để tạo khác biệt.

Một trong những lợi thế đáng chú ý của Việt Nam là nguồn nhân lực trẻ, năng động và ngày càng tiếp cận tốt với tri thức và công nghệ quốc tế. Bên cạnh đó, quy mô thị trường nội địa lớn, tiềm năng xuất nhập khẩu và vị trí địa lý gần các nền kinh tế lớn cũng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các dịch vụ tài chính gắn với thương mại và logistics.

Các chuyên gia nhận định năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính quốc tế hiện nay không còn được đo bằng số lượng tòa nhà hay quy mô hạ tầng, mà phụ thuộc vào mật độ tri thức và công nghệ.

Để phát triển bền vững, các trung tâm tài chính cần hội tụ đội ngũ chuyên gia tài chính, công nghệ, quản trị cùng các nhà hoạch định chính sách có khả năng vận hành những thị trường tài chính phức tạp và kết nối với mạng lưới tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, việc xây dựng đội ngũ lãnh đạo và quản trị chất lượng cao được xem là nền tảng quan trọng để duy trì tăng trưởng dài hạn.

Theo Giáo sư Andrew K. Rose, khi nền kinh tế ngày càng tinh vi và phức tạp, tăng trưởng bền vững trong dài hạn sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng phát triển đội ngũ lãnh đạo và quản trị chất lượng cao.