Phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản

Du lịch di sản: Khi văn hóa trở thành "mỏ vàng" kinh tế

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn "đóng băng", hàng loạt di tích lịch sử, di sản và không gian văn hóa trên cả nước đang được "đánh thức" để trở thành những sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc. Sự dịch chuyển chiến lược này đã góp phần đưa gần 12,3 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam chỉ trong nửa đầu năm 2026.

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống hiện không chỉ là một khẩu hiệu, mà đã trở thành định hướng chiến lược lớn của Đảng và Nhà nước tầm nhìn đến năm 2030. Di sản giờ đây được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên vô giá – nơi du lịch vừa là công cụ quảng bá, vừa tạo ra nguồn lực tái đầu tư cho chính công tác bảo tồn.

Từ vinh danh di sản đến hành động thực tiễn

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh (Thanh Hóa) là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho xu hướng này. Sở hữu quần thể kiến trúc nghệ thuật và giá trị lịch sử độc đáo, Lam Kinh không chọn cách khép kín để bảo vệ di tích. Thay vào đó, nơi đây đẩy mạnh các hoạt động tôn tạo gắn liền với quảng bá, tạo nên sức hút lớn đối với du khách cả trong và ngoài tỉnh. 

Sự chuyển mình này đã được ghi nhận xứng đáng. Vừa qua, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh đã chính thức được tôn vinh tại Giải thưởng Du lịch Việt Nam (VITA Awards 2026) với danh hiệu "Điểm du lịch đi đầu trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống".

Chia sẻ về những nỗ lực này, bà Bùi Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các Di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, nhấn mạnh: "Chúng tôi phối hợp với các đơn vị trong ngành để tập trung vào công tác bảo tồn phát huy giá trị di sản, gắn liền với du lịch". Thực tế cho thấy, việc kết hợp nhịp nhàng giữa bảo tồn nguyên trạng và mở cửa khai thác có kiểm soát đã thổi một luồng sinh khí mới vào các công trình hàng trăm năm tuổi.

Du khách khước từ "cưỡi ngựa xem hoa"

Thành công của du lịch di sản không tự nhiên mà có. Nó bắt nguồn từ việc nắm bắt nhạy bén sự dịch chuyển lớn trong hành vi của du khách toàn cầu: Chuyển từ du lịch ngắm cảnh đơn thuần sang du lịch trải nghiệm sâu sắc.

Ông Hồ Xuân Phúc, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch thương mại và đầu tư Hà Nội (Hanotours), nhận định: "Nhu cầu của du khách không chỉ là đi tham quan, đi du lịch để check-in nữa, mà họ đang mong muốn được trải nghiệm nhiều hơn. Đặc biệt là những cái đặc sắc về bản sắc văn hóa tại từng vùng miền, ẩm thực của từng vùng miền và con người của mỗi một nơi".

Đó là lý do vì sao những tour du lịch đưa du khách quốc tế đến tận các bản làng xa xôi đang "cháy" chỗ. Hình ảnh những vị khách ngoại quốc hào hứng giã gạo, múa cồng chiêng trong nếp nhà sàn truyền thống, hay thưởng thức mẹt thức ăn bản địa giữa không gian ruộng bậc thang ngút ngàn đã trở nên quen thuộc. 

Chính loại hình du lịch trải nghiệm này đã góp phần không nhỏ vào con số 12,3 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong nửa đầu năm 2026, tăng 15% so với cùng kỳ.

Chiến lược thương mại hóa văn hóa bền vững

Để văn hóa thực sự trở thành một ngành công nghiệp mũi nhọn, việc "thương mại hóa" di sản một cách có kiểm soát và bài bản là điều bắt buộc. Ngành du lịch không chỉ làm nhiệm vụ kết nối, mà còn phải biết đóng gói di sản thành những sản phẩm hấp dẫn.

Ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, khẳng định định hướng rõ ràng của ngành: "Chúng ta có kế hoạch để tuyên truyền quảng bá ra với thế giới và định hướng cho phát triển đối với các doanh nghiệp trong nước và các điểm đến du lịch... Du lịch sẽ biến nó thành hàng hóa để phát triển kinh tế của chúng ta".

Hàng hóa ở đây chính là sức mạnh mềm của quốc gia. Để đưa những sản phẩm này vươn xa, công tác xúc tiến quốc tế đang được đẩy mạnh chưa từng có. Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, cho biết: "Tập trung vào các thị trường trọng điểm để tham gia việc xúc tiến ở các thị trường ngoài nước... để làm sao hình ảnh của Việt Nam, những sản phẩm du lịch mới của Việt Nam đến nhanh nhất, kịp thời đến với khách du lịch quốc tế".

Và thế giới đã gọi tên Việt Nam. Với 6 lần được bình chọn là Điểm đến di sản hàng đầu thế giới và 3 lần là Điểm đến di sản hàng đầu Châu Á, dải đất hình chữ S đang khẳng định vững chắc vị thế của mình. Từ cổng Nam Thành Nhà Hồ trầm mặc, cố đô Huế cổ kính đến nhịp sống hiện đại bên cầu Rồng Đà Nẵng, tất cả đang tạo nên một bản đồ du lịch đa sắc, nơi di sản không chìm vào dĩ vãng mà sống động vươn mình, trở thành động lực phát triển kinh tế bền vững.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:

https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f…lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html