Chuỗi cung ứng du lịch bao gồm mọi hoạt động từ khi du khách quyết định chuyến đi đến khi họ trở về, trong đó, giao thông và logistics đóng vai trò quyết định sự thuận tiện, an toàn và chất lượng trải nghiệm. Một chuỗi cung ứng kém hiệu quả sẽ làm tăng chi phí du lịch, giảm tính cạnh tranh và làm mất đi sự hứng thú của du khách, đặc biệt là nhóm khách hàng cao cấp vốn rất nhạy cảm với chất lượng dịch vụ và sự tiện nghi.

Trong nhiều năm qua, mặc dù du lịch Việt Nam tăng trưởng về số lượng, nhưng sự phát triển của hạ tầng giao thông vẫn chưa theo kịp tốc độ. Điều này thể hiện rõ nhất ở hai khía cạnh: khả năng tiếp cận bằng đường hàng không và sự đồng bộ của mạng lưới đường bộ, logistics.

Thách thức hàng không: Năng lực tiếp nhận và đường bay thẳng

Hàng không là cửa ngõ quan trọng nhất để đón khách quốc tế. Tuy nhiên, nhiều cảng hàng không quốc tế trọng điểm của Việt Nam, đặc biệt là Tân Sơn Nhất và Nội Bài, đang hoạt động vượt quá công suất thiết kế, dẫn đến tình trạng chậm trễ chuyến bay, tắc nghẽn mặt đất, và chất lượng dịch vụ không đạt chuẩn quốc tế. Năng lực tiếp nhận kém hiệu quả khiến các hãng hàng không quốc tế lớn, đặc biệt là các hãng hàng không đường dài từ châu Âu và Bắc Mỹ, ngần ngại mở thêm đường bay thẳng.

TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM phân tích: "Việc phát triển du lịch quốc tế, đặc biệt là du lịch cao cấp, không thể tách rời khỏi hạ tầng hàng không. Hiện nay, chúng ta thiếu các sân bay đủ tiêu chuẩn, đủ năng lực để tiếp nhận và khai thác hiệu quả các chuyến bay đường dài. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án như Sân bay Long Thành, và đặc biệt là nâng cấp các cảng hàng không khu vực (như Cam Ranh, Đà Nẵng, Phú Quốc) phải đi đôi với việc đầu tư vào hệ thống kiểm soát không lưu, dịch vụ mặt đất và logistics sân bay. Nếu không tháo gỡ nút thắt này, chúng ta sẽ mãi mãi phải phụ thuộc vào các chặng bay quá cảnh, làm giảm tính hấp dẫn của điểm đến".

Việc thiếu đường bay thẳng tới các thị trường nguồn xa, chi tiêu cao đồng nghĩa với việc khách du lịch phải mất nhiều thời gian và tiền bạc hơn cho việc quá cảnh. Đây là yếu tố làm giảm đáng kể khả năng cạnh tranh của du lịch Việt Nam so với các đối thủ trong khu vực như Thái Lan, Singapore. Ông John, một vị khách du lịch đến từ Đức chia sẻ: "Tôi rất thích Việt Nam, nhưng việc phải bay qua Bangkok hoặc Doha khiến tổng thời gian di chuyển quá dài và mệt mỏi. Nếu có các chuyến bay thẳng, hoặc các dịch vụ quá cảnh tại sân bay được nâng cấp lên mức độ tiện nghi và chuyên nghiệp hơn, thì Việt Nam sẽ là lựa chọn hàng đầu cho kỳ nghỉ gia đình của tôi".

Đồng bộ logistics và giao thông đường bộ: Cải thiện trải nghiệm di chuyển

Giao thông đường bộ và logistics là yếu tố then chốt tạo nên sự liền mạch trong chuỗi cung ứng du lịch. Sự tắc nghẽn giao thông tại các thành phố lớn (Hà Nội, TP.HCM) và tình trạng thiếu đường cao tốc kết nối các trung tâm du lịch (như Đà Lạt, Mũi Né, Sa Pa) khiến thời gian di chuyển kéo dài, gây mệt mỏi cho du khách. Ông Nguyễn Văn Huyện, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam (nay là Cục Đường bộ Việt Nam) nhận định về tầm quan trọng của hệ thống đường bộ: "Chất lượng và sự đồng bộ của hệ thống đường bộ ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng du lịch, từ việc vận chuyển du khách, đến việc cung cấp hàng hóa cho các cơ sở lưu trú. Để phục vụ du lịch cao cấp, chúng ta phải đẩy mạnh đầu tư vào các tuyến cao tốc huyết mạch, kết nối thẳng từ các sân bay đến các khu du lịch trọng điểm. Việc đảm bảo an toàn giao thông, và nâng cấp các trạm dừng nghỉ đạt chuẩn quốc tế cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao trải nghiệm của du khách trên hành trình".

Về logistics, việc vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là các sản phẩm đặc trưng, nông sản chất lượng cao đến các cơ sở du lịch cao cấp còn nhiều khó khăn về chi phí và thời gian. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng đầu vào của các dịch vụ ẩm thực và lưu trú. Cần có các trung tâm logistics chuyên biệt phục vụ ngành du lịch để tối ưu hóa việc phân phối, đảm bảo sản phẩm luôn tươi mới và đạt chuẩn. Bà Chu Tyết Mai, chủ chuỗi nhà hàng hải sản tại Hà Giang chia sẻ: "Để có được các loại hải sản tươi ngon nhất từ các tỉnh xa, chúng tôi phải đối mặt với chi phí vận chuyển cao và thời gian dài, ảnh hưởng đến giá thành và chất lượng món ăn. Nếu có một hệ thống logistics chuyên nghiệp, nhanh chóng và bảo quản tốt, chúng tôi sẽ dễ dàng cung cấp dịch vụ ẩm thực đẳng cấp hơn cho khách quốc tế".

Để "mở cửa" thị trường quốc tế và chuyển đổi sang mô hình du lịch chất lượng cao, Việt Nam cần một chiến lược tổng thể, trong đó việc tháo gỡ "nút thắt" hạ tầng phải là ưu tiên hàng đầu. Chiến lược này bao gồm việc đẩy nhanh tiến độ các dự án cảng hàng không trọng điểm, mở rộng và nâng cấp các tuyến cao tốc kết nối vùng và ứng dụng công nghệ số vào quản lý logistics du lịch. Chỉ khi chuỗi cung ứng du lịch được tối ưu hóa, du lịch Việt Nam mới có thể phát huy hết tiềm năng, đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường khách quốc tế và đạt được mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn./.