Nhuộm răng đen - nét duyên thầm của phụ nữ Lự

Tục nhuộm răng đen của người Lự: Mai một xuôi dòng, bền bỉ vùng cao

Tục nhuộm răng đen từng là một phong tục lâu đời và là chuẩn mực thẩm mỹ phổ biến của nhiều dân tộc tại Việt Nam. Nếu như ở người Kinh, tập quán này nay đã mai một thì tại miền núi Tây Bắc, đồng bào dân tộc Lự ở Lai Châu và huyện Tam Đường vẫn đang bền bỉ duy trì thực hành. 

Sự phát triển kinh tế - xã hội mang lại nhiều đổi thay nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Trước nguy cơ mai một của tập quán này, sự vào cuộc của chính quyền địa phương và ý thức cộng đồng đã góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc Lự. Đây không chỉ là một nét sinh hoạt mang giá trị truyền thống mà còn là một bộ phận trong di sản văn hóa của người Lự cần được bảo tồn và phát huy rộng rãi trong đời sống cộng đồng.

Quy trình nhuộm răng đen thủ công và bí quyết chăm sóc răng miệng của người Lự

Trong đời sống thường nhật của đồng bào Lự, việc nhuộm răng đen hiện diện tự nhiên như một phần không thể thiếu. Phương pháp thực hiện mang tính thủ công truyền thống: nguyên liệu chính để nhuộm răng là loại cây rừng mọc ở vùng núi cao có thân chắc, nhiều nhựa như cây ngứa hoặc cây ổi được thu hái và phơi khô để dùng dần. Khi chuẩn bị, người phụ nữ Lự đốt cháy thanh gỗ, dùng miếng gang hoặc con dao hứng lấy lớp khói đen, rồi dùng ngón tay trỏ miết lớp muội bám trên bề mặt để chà lên răng. Công việc này được thực hiện đều đặn hằng ngày hoặc qua các giai đoạn từ tuổi thiếu niên đến trung niên, đi kèm việc nghiêm túc kiêng khem đồ nóng và đồ cứng để giữ cho hàm răng của người Lự luôn đen bóng, chắc khỏe, hạn chế sâu răng và duy trì sức khỏe răng miệng bền đẹp qua nhiều thế hệ.

Ý nghĩa hàm răng đen và bản sắc tộc người độc đáo của phụ nữ Lự

Theo quan niệm truyền thống, hàm răng đen đều tăm tắp là thước đo vẻ đẹp của người phụ nữ, đồng thời là tiêu chuẩn để lựa chọn bạn đời. Những người phụ nữ sở hữu hàm răng đen được cộng đồng nhìn nhận là người đảm đang, nết na và thủy chung.

Giữa nhịp sống hiện đại, phong tục này vẫn được trân trọng như một cách khẳng định bản sắc tộc người và phân biệt nét đặc trưng riêng có của đồng bào Lự so với các dân tộc khác.

Sức sống bền bỉ của tục nhuộm răng đen và phát triển du lịch Lai Châu

Nhận thức rõ giá trị của di sản, chính quyền địa phương đã tích cực đưa tập quán nhuộm răng đen của người Lự vào các hoạt động sinh hoạt cộng đồng và các dịp lễ hội lớn để thu hút du khách phương xa. Những nụ cười đen nhánh, đôn hậu ấy đã vượt qua giới hạn của một thói quen sinh hoạt hay chuẩn mực thẩm mỹ thông thường để trở thành một tài sản văn hóa vô giá của đồng bào Lự. 

Giữa bối cảnh giao lưu và biến đổi văn hóa, hình ảnh những người phụ nữ Lự miệt mài nhuộm răng bên bếp lửa chính là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ, góp phần giữ gìn một phần hồn cốt, lịch sử, tín ngưỡng và thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển tại Lai Châu.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html