Từ khát vọng về một kỳ tích bên sông Hồng đến dự án Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại Thủ Thiêm, những gì từng nằm trên văn bản đang dần hiện diện bằng những khối bê tông và khung thép cụ thể. Đây không chỉ là câu chuyện về hạ tầng hay vốn đầu tư siêu lớn, mà là minh chứng cho tư duy mới: thể chế pháp luật chính là đột phá của đột phá, là nền tảng giải phóng mọi nguồn lực phát triển.

Khát vọng sông Hồng và phép thử về phân cấp, ủy quyền

Ngày 19/12/2025 đã trở thành một cột mốc đáng nhớ khi Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao Olympic phía Nam Hà Nội chính thức được khởi công. Với tổng vốn đầu tư nằm trong gói 3,4 triệu tỷ đồng của hơn 200 dự án toàn quốc, các siêu dự án này mang theo kỳ vọng tạo nên một kỳ tích mới cho Thủ đô. Đáng chú ý, nhờ khung pháp lý đặc thù từ Nghị quyết 258 của Quốc hội, Hà Nội đã được trao quyền tự quyết thay vì phải trải qua quy trình xin chủ trương kéo dài như trước đây.

Việc tách dự án thành các tiểu hợp phần độc lập để có thể khởi công ngay những hạng mục đủ điều kiện là một cách tiếp cận linh hoạt, thực tế. Đây được xem như một ca thử nghiệm quan trọng về mô hình phát triển dựa trên phân cấp có kiểm soát. Trong bối cảnh cả nước còn hàng nghìn dự án đang bị treo do vướng mắc thủ tục, thành công bước đầu của Hà Nội tại sông Hồng đang thắp lên hy vọng về việc khơi thông nguồn lực tại chỗ, chuyển từ cơ chế quản lý cứng nhắc sang kiến tạo và phục vụ phát triển.

Trung tâm tài chính Thủ Thiêm: Phòng thí nghiệm thể chế tầm quốc tế

Tại phía Nam, câu chuyện về Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP.HCM lại cho thấy một nấc thang cao hơn trong cải cách thể chế. Với trái tim đặt tại bán đảo Thủ Thiêm, IFC không đơn thuần là một tổ hợp cao ốc dịch vụ cao cấp, mà là nơi Việt Nam thực hiện các chuẩn mực vận hành quốc tế. Lần đầu tiên, những khái niệm như cơ chế trọng tài độc lập, ngôn ngữ giao dịch quốc tế và việc tham chiếu pháp luật nước ngoài được luật hóa thông qua các Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định của Chính phủ.

Điểm khác biệt cốt lõi của IFC chính là sự ưu tiên dành cho luật chơi và cơ chế tài phán trước khi nói đến hạ tầng hay ưu đãi thuế. Việc thành lập Tòa án chuyên biệt tại IFC và Hội đồng Điều hành do lãnh đạo Chính phủ trực tiếp đứng đầu cho thấy quyết tâm xây dựng một hệ sinh thái tài chính minh bạch, cạnh tranh toàn cầu. Đây là một phòng thí nghiệm thực thụ, nơi Việt Nam thử nghiệm các cải cách thể chế sâu rộng nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên bản đồ tài chính thế giới.

Lời hiệu triệu cho cuộc cải cách sâu sắc và tinh gọn

Những chuyển động tại sông Hồng hay Thủ Thiêm không tách rời khỏi tinh thần của Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68 – hai văn kiện định hình lại tư duy về vai trò của pháp luật trong phát triển đất nước. Phát biểu tại hội nghị quán triệt các nghị quyết này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh thể chế là động lực, là nền tảng để đất nước vươn mình. Tinh thần cải cách được xác lập rất rõ: chuyển từ bị động sang chủ động kiến tạo, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, loại bỏ triệt để cơ chế xin cho và sự chồng chéo trong các quy định.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng khẳng định việc hoàn thiện pháp luật là đột phá của đột phá. Khối lượng lập pháp kỷ lục của Quốc hội khóa này, với việc thông qua hàng trăm luật và nghị quyết, cho thấy một tinh thần làm việc không mệt mỏi để phản ứng chính sách kịp thời trước hơi thở của đời sống. Việc sửa đổi hàng loạt văn bản luật không chỉ nhằm giải quyết các điểm nghẽn trước mắt mà còn kiến tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới, hiện đại và minh bạch hơn.

Dù các dự án lớn như Trục đại lộ sông Hồng hay IFC Thủ Thiêm vẫn còn nhiều thách thức phía trước về giải phóng mặt bằng hay định vị thị trường, nhưng giá trị lớn nhất mà chúng mang lại chính là buộc hệ thống phải bước ra khỏi vùng an toàn. Khi cải cách thể chế không còn là khẩu hiệu mà trở thành lợi thế cạnh tranh, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin bước vào cuộc đua toàn cầu với một tâm thế mới, biến những khát vọng trên giấy thành những kỳ tích rực rỡ ngoài đời thực.