Nhà báo trong thời đại số

Cuộc chuyển đổi phương thức tác nghiệp trong thời đại số

Sự bùng nổ của các thiết bị thông minh cùng các phần mềm hỗ trợ trên điện thoại di động đã trở thành những trợ lý đắc lực, giúp mở rộng biên độ thông tin cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên. Không chỉ dừng lại ở đó, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang trực tiếp can thiệp và làm thay đổi tư duy sản xuất tin tức trong thời đại số. 

Từ việc ứng dụng các chatbot AI để tra cứu nguồn tư liệu khổng lồ đến việc chuẩn hóa các quy trình kỹ thuật, công nghệ số đã giúp tối ưu hóa thời gian sản xuất một tác phẩm báo chí. 

Đáng chú ý, làn sóng số hóa này không chỉ giới hạn ở những người làm báo trẻ tuổi. Hiện nay, những thế hệ nhà báo thuộc thế hệ 7X, 8X tại các bộ phận sản xuất cũng đang chủ động học hỏi, thích nghi để áp dụng công nghệ và AI vào quy trình tác nghiệp hàng ngày, từ đó tạo ra nhiều phương tiện linh hoạt phục vụ cho tác nghiệp. 

Bản lĩnh nghề nghiệp trước sự thay đổi của công nghệ

Mặc dù công nghệ và AI mang lại tính bước ngoặt về mặt phương thức, nhưng bản chất cốt lõi của báo chí vẫn không thay đổi. 

Theo các chuyên gia và những người làm báo kinh nghiệm, AI cũng chỉ dừng lại ở vai trò một công cụ hỗ trợ. Vì vậy, tính chính xác, minh bạch và độ chính thống của nguồn tin hoàn toàn phụ thuộc vào nghiệp vụ và trách nhiệm của người cầm bút.

Nhà báo Trung Đức (Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Quảng Trị) nhận định, công nghệ có thể thay đổi cách thức tư duy và phương thức tiếp cận của nhà báo trong kỷ nguyên số, tuy nhiên đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và nhiệm vụ truyền tải thông tin trung thực, khách quan thì không thể biến đổi.

 Điều này đòi hỏi mỗi người làm báo phải có bản lĩnh vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và trên hết là lòng yêu nghề để giữ vững các nguyên tắc trước những áp lực của thời đại mới.

Đồng thời, ông Nguyễn Trần Hiệp (Trưởng phòng Kỹ thuật, Công nghệ, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Quảng Trị) nhấn mạnh, bộ phận kỹ thuật công nghệ luôn phối hợp chặt chẽ để tập huấn, cung cấp các phần mềm mới nhằm hỗ trợ tối đa cho phóng viên. Dù vậy, vai trò kiểm chứng, thẩm định thông tin đa chiều để đảm bảo tính minh bạch, chính xác vẫn thuộc về năng lực của người cầm bút, điều mà chưa có thuật toán nào có thể thay thế hoàn toàn.

Thách thức bản quyền và bài toán định hướng trong không gian số

Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng trong kỷ nguyên số đang đặt các cơ quan báo chí chính thống trước những thách thức mang tính sinh tồn, trong đó nổi cộm nhất là vấn đề bản quyền số.

Bảo vệ bản quyền trên môi trường mạng không đơn thuần là câu chuyện bảo vệ tài sản, công sức lao động của một tòa soạn, mà cốt lõi là bảo vệ quyền lợi của độc giả trong việc tiếp cận các nguồn thông tin chuẩn xác, chính thống. 

Chính vì thế, trong bối cảnh kinh tế số, cơ quan báo chí muốn hoạt động hiệu quả và phát triển bền vững thì việc thiết lập hàng rào bảo vệ bản quyền là yêu cầu tiên quyết hàng đầu.

Bên cạnh đó, việc làm chủ dữ liệu số là một bài toán bắt buộc. Nhà báo Lê Phương Anh (Phó Trưởng phòng Chương trình, Trung tâm THVN khu vực miền Trung - Tây Nguyên, VTV8) chia sẻ, các tòa soạn, cơ quan báo chí ngày nay phải đặc biệt quan tâm đến việc phân tích dữ liệu số, nắm bắt tâm lý độc giả và người dùng mạng xã hội. 

Bởi việc thấu hiểu hành vi của công chúng giúp báo chí không bị cuốn vào vòng xoáy của các dòng thông tin độc hại, không chạy theo lượt xem (view) một cách mù quáng, đây được coi là chìa khóa để giữ vững định hướng thông tin của cơ quan mình.

Chính vì vậy, thử thách lớn đặt ra với nhà báo trong thời đại số là làm sao vừa nắm bắt được các xu hướng công nghệ hiện đại, vừa lan tỏa thông tin tích cực một cách nhanh chóng nhưng vẫn phải giữ trọn vẹn giá trị cốt lõi. 

Không gian số là nơi để thỏa sức sự sáng tạo, song cần có sự đam mê, bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp trong sáng mới có thể khẳng định vị thế của báo chí chính thống trong lòng công chúng. 

Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html